<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tTytu\u0142owe zabytki by\u0142y r\u00f3\u017cnie nazywane w literaturze tematu, cz\u0119sto mianem sugeruj\u0105cym ich rol\u0119 np. “grot”, grot \u017celazny, grot be\u0142tu kuszy, grzywna grotopodobna, przedmiot grotopodobny, grzywienka, przebijak, szyd\u0142o, d\u0142utko, ostrze (Jaworski 2005 s. 294), albo od najbardziej reprezentatywnej serii – sztabkami typu Gil\u00f3w (Jaworski et al. 2026 s. 154). W\u015br\u00f3d najpopularniejszych teorii t\u0142umacz\u0105cych ich zastosowanie jawi\u0105 si\u0119 one jako: groty drewnianej maczugi – w Gilowie 6 “grot\u00f3w” wyst\u0105pi\u0142o w skupieniu o \u015brednicy 40 cm, gwo\u017adzie do \u0142\u0105czenia drewnianych element\u00f3w konstrukcji wa\u0142\u00f3w – w Gilowie w sumie 10 sztuk wyst\u0105pi\u0142o w wale lub jego s\u0105siedztwie oraz p\u0142acid\u0142a – depozyt przedmiot\u00f3w \u017celaznych w Gilowie i nagromadzenie zabytk\u00f3w w Trepczy (Jaworski 2005 s. 294). Nie wyklucza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce mog\u0142y pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 p\u00f3\u0142fabrykat\u00f3w do produkcji grot\u00f3w lub no\u017cy (Kotowicz 2002 s. 225), albo te\u017c punc do t\u0142oczenia wzor\u00f3w na blasze, czy kolc\u00f3w brony (Jaworski et al. 2026 s. 154).<\/p>\n
Badacz gilowskiego grodziska proponuje datowane grzywien grotopodobnych na IX wiek: Gil\u00f3w, Mikul\u010dice, B\u0159eclav-Pohansko, prawdopodobinie okazy z miejscowo\u015bci Trepcza, Naszacowice, Czelad\u017a Wielka, Chodlik oraz na X wiek: Obisz\u00f3w (Jaworski 2005 s. 294). Podkre\u015bla r\u00f3wnie\u017c, \u017ce na wielu z polskich stanowisk, na kt\u00f3rych odkryto grzywny grotopodobne, wyst\u0105pi\u0142y r\u00f3wnie\u017c zabytki o proweniencji wielkomorawskiej (Jaworski et al. 2026 s. 154).<\/p>\n
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tWachowski sugerowa\u0142 \u015bl\u0105sk\u0105 genez\u0119 grzywien grotopodobnych, kt\u00f3re mia\u0142y wype\u0142ni\u0107 luk\u0119 w obszarze wyst\u0119powania grzywien siekierkopodobnych jako p\u0142acid\u0142a do finansowania drobniejszych transakcji ni\u017c tych zawieranych z udzia\u0142em mis tzw. typu \u015bl\u0105skiego<\/a> (Wachowski 1997 s. 69). Wydaj\u0119 si\u0119 jednak, \u017ce przedmioty mia\u0142y charakter interregionalny (Kotowicz 2002 s. 225).<\/p>\n W literaturze do tej pory zidentyfikowano poni\u017csze grzywny grotopodobne z teren\u00f3w Dziadoszan:<\/p>\n Prawdopodobnie znanych jest o wiele wi\u0119cej tego typu zabytk\u00f3w z teren\u00f3w S\u0142owia\u0144szczyzny, kt\u00f3re nie zosta\u0142y w\u0142a\u015bciwie rozpoznane, jak by\u0107 mo\u017ce zabytki z Gniezna o d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 7 cm opisane jako \u017celazne t\u0142oczki (Kostrzewski 1939 Tab. L:1-2) b\u0105d\u017a nie zosta\u0142y jeszcze opracowane (znalezisko z terenu powiatu bi\u0142gorajskego publikowane na stronie Facebook Muzeum Ziemi Bi\u0142gorajskiej<\/a>). Istnieje r\u00f3wnie\u017c szansa, \u017ce niekt\u00f3re z tu przytaczanych zabytk\u00f3w w rzeczywisto\u015bci pe\u0142ni\u0142y r\u00f3\u017cne funkcje.<\/p>\n Ostatnio pojawi\u0142a si\u0119 publikacja opisuj\u0105ca skarb \u017celazny odkryty w jednym z wa\u0142\u00f3w grodziska Stary Ksi\u0105\u017c, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wchodzi\u0142a taka grzywna grotopodobna (Jaworski et al. 2026 s. 154). Pozostaje nam cierpliwie czeka\u0107 na udost\u0119pnienie szerszemu gronu wymienionego tam artyku\u0142u ca\u0142kowicie po\u015bwi\u0119conego tytu\u0142owym zabytkom (Jaworski 2025).<\/p>\n Moje grzywny grotopodobne, kt\u00f3rych zamierzam u\u017cywa\u0107 jako p\u0142acide\u0142, zosta\u0142y zrekonstruowane przez \u0141ukasza Dudka (Hoopoe’s Forge<\/a>, st\u0105d wyl\u0105dowa\u0142y obok zestawu mis tzw. typu \u015bl\u0105skiego<\/a> w portfelu wzorowanym na zabytku z Elisenhof. Dwie z nich zosta\u0142y wykonane z \u017celaza pudlarskiego, ale trudno mi powiedzie\u0107 kt\u00f3re.<\/p>\n Literatura<\/strong><\/p>\n Czapla 2014<\/sup><\/strong> Jaworski 1998<\/strong><\/sup> Jaworski 2005<\/strong><\/sup> Jaworski 2025<\/strong><\/sup> Jaworski et al. 2026<\/strong><\/sup> Kostrzewski 1939<\/strong><\/sup> Kotowicz 2002<\/strong><\/sup> Pokora et al. 1998<\/strong><\/sup> Siemianowska 2011<\/strong><\/sup> Wachowski 1997<\/strong><\/sup> opublikowano: 2026-04-07, ostatnia aktualizacja: 2026-04-08 W niniejszym tek\u015bcie przybli\u017cymy nieco przedmioty przybieraj\u0105ce form\u0119 \u017celaznych ma\u0142ych smuk\u0142ych sztabek, kt\u00f3rych najwi\u0119ksza szeroko\u015b\u0107 przypada w 2\/3 lub 3\/4 ich wysoko\u015bci. Kr\u00f3tszy z ko\u0144c\u00f3w jest okr\u0105g\u0142y w przekroju, natomiast d\u0142u\u017cszy jest prostok\u0105tny. Zabytki pomimo zauwa\u017calnej standaryzacji kszta\u0142tu, r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 rozmiarami i ci\u0119\u017carem. Przywo\u0142am tu tylko te dane, kt\u00f3re bli\u017cej…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":3920,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-949","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/949","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=949"}],"version-history":[{"count":44,"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/949\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5174,"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/949\/revisions\/5174"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3920"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=949"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n
\n
\n
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n
\nCzapla Krzysztof ‘Dziadoszanie. Plemi\u0119 zamieszkuj\u0105ce ziemi\u0119 g\u0142ogowsk\u0105 w X wieku’, G\u0142og\u00f3w 2014;<\/p>\n
\nJaworski Krzysztof ‘Konstrukcje obronne wczesno\u015bredniowiecznego grodziska w Gilowie w \u015bwietle najnowszych bada\u0144’ [w:] ‘\u015al\u0105skie Sprawozdania Archeologiczne’, t. 40, s. 463-474, Wroc\u0142aw;<\/p>\n
\nJaworski Krzysztof ‘Grody w Sudetach (VIII-X w.)’, Wroc\u0142aw 2005;<\/p>\n
\nJaworski Krzysztof ‘Quod erat demonstrandum. Grzywny grotopodobne – dzieje problemu i kierunki interpretacji funkcji zabytk\u00f3w’ [w:] ‘Pecunia sine finibus. Studia ofiarowane Profesorowi Borysowi Paszkiewiczowi w 65. rocznic\u0119 urodzin’, Wroc\u0142aw 2025;<\/p>\n
\nJaworski Krzysztof, Rodak Sylwia, Lisowska Ewa, Pankiewicz Aleksandra ‘Wczesno\u015bredniowieczne pocz\u0105tki zamku Stary Ksi\u0105\u017c na Pog\u00f3rzu Wa\u0142brzyskim’ [w:] ‘Zeszyty Naukowe Zamku Ksi\u0105\u017c w Wa\u0142brzychu’, tom II, s. 145-178, Wa\u0142brzych 2026;<\/p>\n
\nKostrzewski J\u00f3zef ‘Gniezno w zaraniu dziej\u00f3w (od VIII do XIII wieku) w \u015bwietle wykopalisk’, Pozna\u0144 1939;<\/p>\n
\nKotowicz Piotr ‘\u017belazne grzywny grotopodobne z grodziska wczesno\u015bredniowiecznego “Horodna” w Trepczy, pow. Sanok’ [w:] ‘Materia\u0142y i Sprawozdania Rzeszowskiego O\u015brodka Archeologicznego, t. 23, s. 221-226, Rzesz\u00f3w 2002;<\/p>\n
\nPokora Henryk, Rze\u017anik Pawe\u0142 ‘Wznowienie bada\u0144 wykopaliskowych na wczesno\u015bredniowiecznej osadzie w Obiszowie gm. Gr\u0119bocice’ [w:] ‘\u015al\u0105skie Sprawozdania Archeologiczne’, t. 40, s. 321-333, Wroc\u0142aw;<\/p>\n
\nSiemianowska Sylwia \u2018Wczesno\u015bredniowieczna osada przygrodowa w Obiszowie (stan. 9), gm. Gr\u0119bocice w \u015bwietle \u017ar\u00f3de\u0142 ceramicznych\u2019, praca magisterska, Archiwum Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego 2011;<\/p>\n
\nWachowski Krzysztof ‘\u015al\u0105sk w dobie przedpiastowskiej’, Wroc\u0142aw 1997.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"