<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tArtefakt z jednej strony pokryty jest ornamentem plastycznym, a z drugiej strony zachowa\u0142 si\u0119 odcisk tkaniny utrwalony prawdopodobnie w modelu woskowym naniesionym tam w procesie odlewania okucia metod\u0105 na wosk tracony. Szczeg\u00f3\u0142owe badania zar\u00f3wno odbitej tkaniny, jak i stopu br\u0105zu wskazuj\u0105, \u017ce ich wytw\u00f3rcy posiadali stosunkowo du\u017ce umiej\u0119tno\u015bci fachowe. W p\u00f3\u0142owalnej cz\u0119\u015bci zabytku wykonano otw\u00f3r o \u015brednicy 1,7 mm, w kt\u00f3rym tkwi\u0142 nit o d\u0142ugo\u015bci 3,5 mm wykonany z bardziej mi\u0119kkiego rodzaju stopu br\u0105zu ni\u017c okucie (Jaworski et al. 2012 s. 31-39).<\/p>\n
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tW obecnej postaci obiekt jest prawdopodobnie dolnym fragmentem okucia ko\u0144c\u00f3wki pasa, kt\u00f3re zosta\u0142o prze\u0142amane. Brakuj\u0105ca g\u00f3rna cz\u0119\u015b\u0107 bezpo\u015brednio \u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 z rzemieniem pasa, natomiast zachowana cz\u0119\u015b\u0107 przedmiotu zosta\u0142a obr\u00f3cona o 180\u00b0, przewiercona i wt\u00f3rnie do czego\u015b przynitowana (Jaworski et al. 2012 s. 30).<\/p>\n
Najciekawszym elementem zabytku jest ornament plastyczny, kt\u00f3rego najbardziej rozpoznawaln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 jest motyw g\u0142owy przedstawionej en face<\/em> zwie\u0144czonej czym\u015b, co przypomina rogi, uszy lub wystylizowane w\u0142osy. Dlatego trudno powiedzie\u0107, czy mamy do czynienia z g\u0142ow\u0105 ludzk\u0105, zwierz\u0119c\u0105 czy postaci\u0105 fantastyczn\u0105. Nie jest wykluczone, \u017ce przedstawiona cz\u0119\u015b\u0107 znajduje si\u0119 ju\u017c za g\u0142ow\u0105 lub stanowi jej t\u0142o, co otwiera jeszcze wi\u0119cej mo\u017cliwo\u015bci interpretacji. Poni\u017cej g\u0142owy znajduje si\u0119 splot prostych i zaokr\u0105glonych linii w uk\u0142adzie symetrii \u015brodkowej z wyra\u017anie zaznaczonym \u015brodkiem.<\/p>\n Badacze zauwa\u017caj\u0105 pewne podobie\u0144stwa ornamentyki gr\u0119bocickiego okucia (twarz, pere\u0142ki wzd\u0142u\u017c kraw\u0119dzi) do tzw. oku\u0107 maskowatych pochodz\u0105cych z ekumeny Awar\u00f3w oraz wyrob\u00f3w wykonanych w tzw. stylistyce blatnicko-mikulczyckiej (Jaworski et al. 2012 s. 40, patrz Garam 2001 Taf. 97). Nie b\u0119d\u0119 tu przytacza\u0142 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w na temat blatnicko-mikulczyckiego stylu przywo\u0142ywanych przez autor\u00f3w, gdy\u017c paradygmat ten doczeka\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniejszej krytyki (Robak 2017), niemniej wr\u00f3c\u0119 do niekt\u00f3rych z wymienianych tam zabytk\u00f3w. Kieruj\u0105c si\u0119 za\u0142o\u017ceniem, \u017ce mamy do czynienia z przedstawieniem motywu maski, kt\u00f3ra w oryginalnie wytworzonym przedmiocie by\u0142a ukazana do g\u00f3ry nogami, mo\u017cemy si\u0119 pokusi\u0107 o odtworzenie hipotetycznego wygl\u0105du ca\u0142ego ornamentu zdobi\u0105cego oryginalne okucie ko\u0144c\u00f3wki pasa.<\/p>\n Spo\u015br\u00f3d wymienionych analogii, najwi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 przykuwa zabytek z grobu I w Keszthely-Fen\u00e9kpuszta ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 odwr\u00f3conej twarzy na ornamencie. Srebrne okucie ko\u0144c\u00f3wki pasa w typie Kun\u00e1gota-Mersin pochodz\u0105ce z grobu wojownika jest jednym z przyk\u0142ad\u00f3w bizantyjskiego wp\u0142ywu na sztuk\u0119 wczesnych Awar\u00f3w z pocz\u0105tku VII wieku. Przedstawiono na nim dwie brodate twarze zorientowane symetrycznie po obu stronach medalionu. Symbol umieszczony w medalionie identyfikowano z tamg\u0105 lub te\u017c upatrywano w nim podobie\u0144stw do a\u017curowych kr\u0105\u017ck\u00f3w b\u0119d\u0105cych ozdobami merowi\u0144skich kobiet. Na okuciu mog\u0142y r\u00f3wnie\u017c zosta\u0107 przedstawione symbole chrze\u015bcija\u0144skie (Nagy 2002 s. 155), a nawet twarz Chrystusa (Garam 2001 s. 132), poniewa\u017c kultura Keszthely mia\u0142a zachowa\u0107 sw\u00f3j bizantyjsko-chrze\u015bcija\u0144ski charakter po naje\u017adzie Awar\u00f3w (Wamers 2008 s. 62-63).<\/p>\n Opr\u00f3cz wspomnianego okucia odkryto kilka bardzo podobnych egzemplarzy (lustrzane odbicie dw\u00f3ch twarzy przedzielonych niemal identycznym medalionem), kt\u00f3re najpewniej zosta\u0142y wytworzone w tych samych warsztatach lub w tym samym kr\u0119gu kulturowym: Cs\u00e1kber\u00e9ny-Orondpuszta gr\u00f3b 28 (na tablicy 97 omy\u0142kowo podpisany jako gr\u00f3b 214), gr\u00f3b 211 (raczej chodzi o gr\u00f3b 111, patrz L\u00e1szl\u00f3 G. 2015 Taf. 10), gr\u00f3b 262, Szeksz\u00e1rd-Bogyiszl\u00f3i gr\u00f3b 238, V\u00e9rtesacsa gr\u00f3b 1, Oroszl\u00e1ny II gr\u00f3b 41 (Garam 2001 s. 131, Taf. 97:2-6,8).<\/p>\n Dysponujemy r\u00f3wnie\u017c znaleziskami, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 bardziej oddalonymi na\u015bladownictwami zabytk\u00f3w z grupy, do kt\u00f3rej nale\u017cy ten z Keszthely-Fen\u00e9kpuszta. Maski na okuciu zako\u0144czenia pasa z Gy\u0151r r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 w kilku aspektach: s\u0105 raczej zwierz\u0119ce, nie s\u0105 swoim pionowym odbiciem lustrzanym i r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 (patrz Garam 2001 tabl. 97:9, Fettich 1937 Taf. 8:6, Nagy 2002 Abb. 6:3). Natomiast w okuciu z G\u00e1t\u00e9r pomimo zachowanego trzycz\u0119\u015bciowego uk\u0142adu ornamentu dochodzi do jeszcze wi\u0119kszych odst\u0119pstw od pierwowzor\u00f3w – na przyk\u0142ad twarz umieszczona jest w medalionie na \u015brodku (patrz Garam 2001 tabl. 97:10). Okucia zako\u0144cze\u0144 pas\u00f3w przedstawiaj\u0105ce najwyra\u017aniej wizerunek brodatej twarzy, jak to z Keszthely-Fen\u00e9kpuszta, s\u0105 najwcze\u015bniejsze i maj\u0105 by\u0107 prototypami do p\u00f3\u017aniej wytwarzanych na\u015bladownictw (Garam 2001 s. 132).<\/p>\n Okucia typu Kun\u00e1gota-Mersin charakteryzuj\u0105 si\u0119 tr\u00f3jdzielno\u015bci\u0105 ornamentu plastycznego sk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 z bli\u017aniaczych motyw\u00f3w przedzielonych centralnie umieszczonym medalionem (patrz np. Ozora oraz Kunszentm\u00e1rton). Podw\u00f3jnie przedstawiane motywy cz\u0119sto interpretuje si\u0119 jako ro\u015bliny lub zwierz\u0119ta, a niekt\u00f3re z tych identyfikowanych jako ptaki, przywodz\u0105 skojarzenie z twarzami lub maskami (patrz okucie z Kun\u00e1gota oraz okucie z Muzeum Narodowego w Kijowie). Wn\u0119trza okr\u0105g\u0142ych medalion\u00f3w wype\u0142niaj\u0105 r\u00f3\u017cne symbole, w kt\u00f3rych rozpoznaje si\u0119 m.in. krzy\u017ce czy monogramy (Tobias 2011), mia\u0142y by\u0107 pierwowzorami dla centralnych rozet w na\u015bladownictwach awarskich (Garam 2001 s. 132).<\/p>\n Garnitur oku\u0107 rzemienia z Blatnicy sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z 11 element\u00f3w, na kt\u00f3rych powtarza\u0142 si\u0119 niemal identyczny motyw uchwycaj\u0105cy schematyczny wizerunek twarzy lustrzanie powt\u00f3rzonej po drugiej stronie centralnie umieszczonego guza z naniesionym krzy\u017cem. R\u00f3\u017cni badacze dopatrywali si\u0119 w wizerunku motywu postaci siedz\u0105cej na zwierz\u0119ciu, triumfuj\u0105cego Dionizosa, oranta z uniesionymi r\u0119kami, \u201eDaniela z lwami\u201d, czy maski otoczonej ornamentem ro\u015blinnym (Robak 2017 s. 124), b\u0105d\u017a te\u017c czworono\u017cnego zwierz\u0119cia wyobra\u017conego z profilu z g\u0142ow\u0105 en face<\/em> (Robak 2013 s. 129). Okucia z Blatnicy wykazuj\u0105 du\u017co zbie\u017cno\u015bci ze stylistyk\u0105 oku\u0107 karoli\u0144skich datowanych na oko\u0142o po\u0142ow\u0119 IX w. (Robak 2017 s. 130). W\u0105tku maskowatego nie nale\u017cy traktowa\u0107 tu jako wyr\u00f3\u017cnika stylu, bo mo\u017cna go odnale\u017a\u0107 w wielu kr\u0119gach kulturowych wczesno\u015bredniowiecznej Europy i Bliskiego Wschodu, jak na przyk\u0142ad awarskim, longobardzkim, karoli\u0144skim, skandynawskim oraz bizantyjsko-orientalnym (Robak 2013 s. 129).<\/p>\n W\u015br\u00f3d zabytk\u00f3w reprezentuj\u0105cych styl Oseberg (lata 800-875) lub Borre (lata 850-950)\u00a0na uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 bli\u017aniaczo ozdobione: brosza j\u0119zyczkowata ze Stokke oraz okucie zako\u0144czenia pasa z Var Store. G\u0142owy “chwytaj\u0105cych bestii” wyobra\u017cone na tych zabytkach s\u0105 widoczne en face<\/em> i zorientowane w stron\u0119 centrum, kt\u00f3re wydaje si\u0119 by\u0107 cia\u0142em wi\u0119kszego ze zwierz\u0105t (patrz Rygh 1885 Fig. 663). Korpus stworzenia jest zorganizowany na kszta\u0142t poprzeplatanego r\u00f3\u017cnymi cz\u0119\u015bciami cia\u0142a okr\u0119gu przypominaj\u0105cego medalion w centralnej cz\u0119\u015bci oku\u0107 typu Kun\u00e1gota-Mersin. Nale\u017cy wspomnie\u0107, \u017ce ornament na broszy j\u0119zyczkowatej ze Stokke jest otoczony perlistym zdobieniem biegn\u0105cym wzd\u0142u\u017c kraw\u0119dzi okucia.<\/p>\n Na koniec warto przybli\u017cy\u0107 wizerunek na okuciu z Redikoru uto\u017csamianego z kultur\u0105 \u0142omowatowsk\u0105 datowan\u0105 na V-IX wiek (\u041b\u043e\u043c\u043e\u0432\u0430\u0442\u043e\u0432\u0441\u043a\u0430\u044f \u043a\u0443\u043b\u044c\u0442\u0443\u0440\u0430), kt\u00f3r\u0105 \u0142\u0105czy si\u0119 z kolebk\u0105 W\u0119gr\u00f3w. Schematyczne wyobra\u017cenie przedstawionej tu postaci przypomina gr\u0119bocick\u0105 mask\u0119. W jej g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci r\u00f3wnie\u017c znajduje si\u0119 co\u015b, co przypomina rogi lub uszy. Badacze uto\u017csamiaj\u0105 wyobra\u017con\u0105 posta\u0107 z kt\u00f3rym\u015b z czteroramiennych buddyjskich bog\u00f3w (L\u00e1szl\u00f3 K. 2018 s. 140-142).<\/p>\n Oczywi\u015bcie powy\u017csze to tylko zacz\u0105tki kierunk\u00f3w, w kt\u00f3re mog\u0142yby i\u015b\u0107 badania prowadzone w celu przybli\u017cenia zachowanej i brakuj\u0105cej tre\u015bci ornamentu, jak\u0105 przedstawia okucie zako\u0144czenia pasa z Gr\u0119bocic. W czasach, w kt\u00f3rych profanum i sacrum przenika\u0142y si\u0119 w ka\u017cdej aktywno\u015bci codziennej egzystencji, przedstawiona tre\u015b\u0107 z pewno\u015bci\u0105 nios\u0142a jak\u0105\u015b symbolik\u0119 zar\u00f3wno dla tw\u00f3rc\u00f3w, jak i ostatecznych u\u017cytkownik\u00f3w, cho\u0107 mo\u017ce niekoniecznie t\u0119 sam\u0105, je\u015bli powsta\u0142a w r\u00f3\u017cnych kr\u0119gach kulturowych. Jest r\u00f3wnie\u017c szansa, \u017ce zabytek powsta\u0142 w lokalnych warsztatach jako odwzorowanie obcych popularnych wzor\u00f3w b\u0105d\u017a jest ich adaptacj\u0105 dla lokalnych potrzeb. Daleki jestem tu jednak od pr\u00f3by odgadni\u0119cia, kim lub czym mia\u0142aby by\u0107 przedstawiona na zabytku twarz, gdy\u017c uwa\u017cam, \u017ce temat ten zas\u0142uguje na osobne badania.<\/p>\n Kieruj\u0105c si\u0119 poni\u017cszymi za\u0142o\u017ceniami, swoj\u0105 rekonstrukcj\u0119 postanowi\u0142em oprze\u0107 na podobie\u0144stwie do tzw. oku\u0107 maskowatych powsta\u0142ych w r\u00f3\u017cnych okresach i cz\u0119\u015bciach Europy pod wp\u0142ywem – jak si\u0119 wydaje – inspiracji tr\u00f3jdzielnym uk\u0142adem ornamentu plastycznego oku\u0107 zako\u0144cze\u0144 pasa typu Kun\u00e1gota-Mersin zapocz\u0105tkowanego w Bizancjum:<\/p>\n Uzupe\u0142nienie brakuj\u0105cej cz\u0119\u015bci motywu poprzez lustrzane odbicie tego czym dysponujemy jest tu naj\u0142atwiejszym zadaniem. Natomiast wi\u0119cej trudno\u015bci przysparza wyb\u00f3r spo\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych rozwi\u0105za\u0144 stosowanych w konstrukcji ko\u0144ca okucia, kt\u00f3re powinno zawiera\u0107 po\u0142\u0105czenie ze sk\u00f3rzanym pasem. Cz\u0119\u015b\u0107 t\u0119 postanowi\u0142em maksymalnie upro\u015bci\u0107, nadaj\u0105c jej kszta\u0142t prostok\u0105ta, kontynuuj\u0105c okalaj\u0105ce perliste obramowanie motywu i pozostawiaj\u0105c woln\u0105 przestrze\u0144 na nity po obu stronach i pomi\u0119dzy “rogami” przedstawionej g\u0142owy.<\/p>\n<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\trekonstrukcja<\/h2>\n
\n
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t