{"id":4686,"date":"2026-03-16T16:41:18","date_gmt":"2026-03-16T14:41:18","guid":{"rendered":"https:\/\/chruscielowisko.dzwiek.org\/?page_id=4686"},"modified":"2026-03-21T08:47:09","modified_gmt":"2026-03-21T06:47:09","slug":"szpila-s-ksztaltna-z-zukowic","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/chruscielowisko.org\/?page_id=4686","title":{"rendered":"szpila S-kszta\u0142tna z \u017bukowic"},"content":{"rendered":"<p><small><small><i>opublikowano:<\/i> 2026-03-16<i>, ostatnia aktualizacja:<\/i> 2026-03-21<\/small><\/small><\/p>\n<p>Jednym z bardziej unikatowych znalezisk z teren\u00f3w zajmowanych przez Dziadoszan jest miedziana szpila ig\u0142owata z pod\u0142u\u017cnym otworem. Szpila jest silnie wygi\u0119ta na kszta\u0142t litery S i zdobiona delikatnymi liniami rytymi obiegaj\u0105cymi trzonek. Zabytek odkryto w obiekcie 184 na stanowisku 9 zaliczonym do mniej wiarygodnych zespo\u0142\u00f3w. Szpila nie ma stu procentowej analogii w\u015br\u00f3d zabytk\u00f3w kultury s\u0142owia\u0144skiej z pierwszych stuleci \u015bredniowiecza ani wsp\u00f3\u0142czesnych jej zespo\u0142ach o innym obliczu etnicznym (Parczewski 1989 s. 43-44).<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-4686 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/splzuk001_02.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/splzuk001_02-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-1-4690\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-4690'>\n\t\t\t\t\u017bukowice (Kaczkowski 1971 Ryc. 10:1)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/splzuk001_03.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/splzuk001_03-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-1-4691\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-4691'>\n\t\t\t\t\u017bukowice (Kaczkowski 1976 Ryc. 13:6)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/splzuk001_04.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/splzuk001_04-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-1-4692\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-4692'>\n\t\t\t\t\u017bukowice (Parczewski 1989 Tabl. C:22)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/splzuk001_01.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/splzuk001_01-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-1-4689\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-4689'>\n\t\t\t\t\u017bukowice (Czapla 2007 Ryc. 21:e)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/splzuk001_05.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/splzuk001_05-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-1-4688\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-4688'>\n\t\t\t\t\u017bukowice (MPPP, fot. Emilian \u015awieboda)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/splzuk001_06.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/splzuk001_06-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-1-4693\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-4693'>\n\t\t\t\t\u017bukowice (fot. <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/mpppgniezno\/posts\/pfbid0sGR5maa4oGTfPa7dQ7Tyr98BHZqzrZV8cBiYy9MMkYT7DH1dnJP3TXn3bdR5X7v1l\">MPPP<\/a>)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>D\u0142ugo\u015b\u0107 zabytku w obecnym kszta\u0142cie wynosi 11,2 cm, ale gdyby go wyprostowa\u0107 mia\u0142by oko\u0142o 21 cm d\u0142ugo\u015bci. Pr\u0119t szpili ma 3 mm \u015brednicy, a na wysoko\u015bci wykonanego otworu jest szeroki na 8 mm, przy 2 mm grubo\u015bci. Trudno powiedzie\u0107, jak bardzo dok\u0142adnie zosta\u0142y odwzorowane przekroje szpili (Parczewski 1989 Tabl. C:22). Przyjmuj\u0105c ich wymiary za wiarygodne, wychodzi, \u017ce pole powierzchni przekroju okr\u0105g\u0142ego pr\u0119ta stanowi oko\u0142o 80% pola powierzchni przekroju pr\u0119ta na wysoko\u015bci wykonanego otworu (czytaj dalsze wnioski przy rekonstrukcji zabytku).<\/p>\n<p>Wyniki analizy chemicznej wykaza\u0142y, \u017ce w sk\u0142ad stopu, z kt\u00f3rego wykonano szpil\u0119, wchodzi\u0142y nast\u0119puj\u0105ce pierwiastki (Kaczkowski 1976 Tab. VIII):<\/p>\n<ul>\n<li>Cu 98,03 %<\/li>\n<li>Si 0,50 %<\/li>\n<li>Ca 0,20 %<\/li>\n<li>Fe 0,10 %<\/li>\n<li>Pb 0,10 %<\/li>\n<li>Mg 0,10 %<\/li>\n<li>A 0,05 %<\/li>\n<li>Mn 0,02 %<\/li>\n<\/ul>\n<p>Kaczkowski uznaje szpil\u0119 za wyr\u00f3b miejscowy wykonany z importowanego surowca, by\u0107 mo\u017ce pozyskiwanego z cmentarzysk epoki br\u0105zu, na kt\u00f3rych powsta\u0142y \u017cukowickie osady. Wysoka zawarto\u015b\u0107 magnezu ma \u015bwiadczy\u0107 o tym, \u017ce szpila zosta\u0142a wykonana przez odlanie, a nie drog\u0105 kucia, gdy\u017c jego zawarto\u015b\u0107 w br\u0105zach podnosi ich twardo\u015b\u0107, jednak jest przyczyn\u0105 szybszego p\u0119kania wyrobu (Kaczkowski 1976 s. 312).<\/p>\n<div id='gallery-2' class='gallery galleryid-4686 gallery-columns-2 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/splzuk002_01.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"121\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/splzuk002_01-121x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-2-4699\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-2-4699'>\n\t\t\t\tszpila 2, \u017bukowice (Kaczkowski 1976 Ryc. 13:4)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/spbzuk004_01.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/spbzuk004_01-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-2-4698\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-2-4698'>\n\t\t\t\tszpila 3, \u017bukowice (Parczewski 1989 Tabl. LXVII:12)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/spbzuk003_01.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/spbzuk003_01-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-2-4696\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-2-4696'>\n\t\t\t\tszpila 4, \u017bukowice (Czapla 2014 Ryc. 55:c)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/spbzuk003_02.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/spbzuk003_02-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-2-4697\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-2-4697'>\n\t\t\t\tszpila 4, \u017bukowice (MAH, Fot. Emilian \u015awieboda) G\u0142og\u00f3w \n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>W \u017bukowicach odnaleziono r\u00f3wnie\u017c inne br\u0105zowe szpile, ale trudno si\u0119 w nich dopatrzy\u0107 podobie\u0144stwa do tytu\u0142owego zabytku. Szpila nr 2 wchodzi\u0142a w sk\u0142ad wiarygodnego zespo\u0142u zabytk\u00f3w odkrytych w obiekcie 12 na stanowisku 9, kt\u00f3ry zawiera\u0142 ceramik\u0119 datowan\u0105 na starszy okres funkcjonowania osady t.j. VI-VIII w. (Parczewski 1989 Tabela 3). Szpila nr 4 by\u0142a prezentowana na wystawie &#8220;W krainie czerwonego z\u0142ota&#8221; w Muzeum Archeologiczno-Historyczne w G\u0142ogowie w latach 2017-2021 i wydaje si\u0119 pozbawiona g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci.<\/p>\n<div id='gallery-3' class='gallery galleryid-4686 gallery-columns-2 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/muzeawielkopolski_Masanow_01.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/muzeawielkopolski_Masanow_01-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-3-4716\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-3-4716'>\n\t\t\t\tMasan\u00f3w (<a href=\"https:\/\/www.muzeawielkopolski.pl\/eksponat\/szpila-iglowata\">www Muzea Wielkopolski<\/a>)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/muzeawielkopolski_Masanow_02.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/muzeawielkopolski_Masanow_02-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-3-4885\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-3-4885'>\n\t\t\t\tMasan\u00f3w (<a href=\"https:\/\/www.muzeawielkopolski.pl\/eksponat\/szpila-iglowata\">www Muzea Wielkopolski<\/a>)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Nie ma pewno\u015bci, czy tytu\u0142owy zabytek zachowa\u0142 sw\u00f3j oryginalny kszta\u0142t z okresu jego u\u017cytkowania, czy mo\u017ce uleg\u0142 p\u00f3\u017aniejszej deformacji. Spr\u00f3bujmy si\u0119 zatem przyjrze\u0107 innym szpilom w szerszym zakresie chronologicznym i terytorialnym.<\/p>\n<div id='gallery-4' class='gallery galleryid-4686 gallery-columns-2 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Gedl_1983_Taf_33_1.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Gedl_1983_Taf_33_1-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-4-4726\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-4-4726'>\n\t\t\t\tGedl 1983 Taf. 33\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Gedl_1983_Taf_48_B.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Gedl_1983_Taf_48_B-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-4-4729\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-4-4729'>\n\t\t\t\tGedl 1983 Taf. 48:B\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Podobne szpile znane s\u0105 z epoki br\u0105zu, acz odr\u00f3\u017cnia ich prosty kszta\u0142t, brak zdobie\u0144 i ukszta\u0142towanie otworu (Parczewski 1988 s. 85, patrz przyk\u0142ad z Masanowa oraz wi\u0119cej zabytk\u00f3w w Gedl 1983 Taf. 33:484-502 oraz Taf. 48:B). Autor zapewne mia\u0142 na my\u015bli brak sp\u0142aszczenia \u017cukowickiej szpili na odcinku, w kt\u00f3rym wykonano otw\u00f3r, bo samo \u015bwiat\u0142o otworu jest zbie\u017cne z tymi w zabytkach kultury \u0142u\u017cyckiej.<\/p>\n<div id='gallery-5' class='gallery galleryid-4686 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Veeck_1931_Taf_78_B.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Veeck_1931_Taf_78_B-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-5-4732\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-5-4732'>\n\t\t\t\tHailfinger (Veeck 1931 Taf. 78:B)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Stoll_1939_T_12.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Stoll_1939_T_12-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-5-4738\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-5-4738'>\n\t\t\t\tHailfinger (Stoll 1939 Taf. 13)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Stare_1980_T_13_7_96_1_97_4.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Stare_1980_T_13_7_96_1_97_4-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-5-4740\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-5-4740'>\n\t\t\t\tKranj (Stare 1980 T. 13:7, 96:1, 97:4)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Parczewski wspomina ma\u0142\u0105 szpil\u0119 ig\u0142owat\u0105 o silnie wygi\u0119tym ko\u0144cu odkryt\u0105 poza zespo\u0142ami w osadzie Dessau-Mosigkau datowanej na VI\/VII &#8211; VIII w., a tak\u017ce nawi\u0105zuje do zabytk\u00f3w merowi\u0144skich i postantycznych z VI-VII w. (Parczewski 1989 s. 44). Szpile odnajdywane w kr\u0119gu merowi\u0144skim pomimo braku otwor\u00f3w nosz\u0105 podobne zdobienia: Hailfingen, Hohenfels, Kranj, Schretzheim lub odwrotnie t.j. wyst\u0119puje w nich pod\u0142u\u017cny otw\u00f3r, ale s\u0105 zdobie\u0144 pozbawione: Kranj (Parczewski 1988 s. 85, patrz Veeck 1931 Taf. 78B: 13,\u00a0 Stoll 1939 Taf. 13:11, Stare 1980 T. 13:7, T. 96:1, 97:4).<\/p>\n<div id='gallery-6' class='gallery galleryid-4686 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Kiss_1984_Taf_4_2.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Kiss_1984_Taf_4_2-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-6-4766\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-6-4766'>\n\t\t\t\tKiss G. 1984 Taf. 4:2\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Kiss_1984_Taf_4_1.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Kiss_1984_Taf_4_1-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-6-4764\" srcset=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Kiss_1984_Taf_4_1-150x150.jpg 150w, https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Kiss_1984_Taf_4_1-181x180.jpg 181w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-6-4764'>\n\t\t\t\tKiss G. 1984 Taf. 4:1\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Kiss_1984_Taf_28.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Kiss_1984_Taf_28-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-6-4762\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-6-4762'>\n\t\t\t\tKiss G. 1984 Taf. 28\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Autor przywo\u0142uje r\u00f3wnie\u017c zabytki wytwarzane w tradycji p\u00f3\u017anorzymskiej, szczeg\u00f3lnie w \u015brodowisku kultury Keszthely nad Balatonem datowanej na VI \u2013 1. po\u0142. VII w. (Parczewski 1988 s. 85). Od nazwy tej kultury utar\u0142 si\u0119 termin okre\u015blaj\u0105cy szpile &#8211; <em>typ Keszthely<\/em>. Najbardziej charakterystyczne szpile tego typu s\u0105 proste, posiadaj\u0105 podw\u00f3jny otw\u00f3r wykonany krzy\u017cowo, a wykonane s\u0105 z r\u00f3\u017cnych materia\u0142\u00f3w np. br\u0105zu (Kiss G. 1984 s. 161 Taf. 4:2), srebra (Kiss G. 1984 s. 161 Taf. 4:1), a nawet z\u0142ocone (Kiss G. 1984 s. 164 Taf. 28).<\/p>\n<div id='gallery-7' class='gallery galleryid-4686 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hampel_1905_Taf_168.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hampel_1905_Taf_168-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-7-4775\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-7-4775'>\n\t\t\t\tKeszthely (Hampel 1905 Band 3 Taf. 168)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hampel_1905_Taf_169.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hampel_1905_Taf_169-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-7-4774\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-7-4774'>\n\t\t\t\tKeszthely (Hampel 1905 Band 3 Taf. 169)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hampel_1905_Taf_176.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hampel_1905_Taf_176-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-7-4773\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-7-4773'>\n\t\t\t\tFen\u00e9k (Hampel 1905 Band 3 Taf. 176)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hampel_1905_Taf_180.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hampel_1905_Taf_180-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-7-4772\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-7-4772'>\n\t\t\t\tFen\u00e9k (Hampel 1905 Band 3 Taf. 180)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hampel_1905_Taf_477.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hampel_1905_Taf_477-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-7-4770\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-7-4770'>\n\t\t\t\tGy\u0151r (Hampel 1905 Band 3 Taf. 477)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hampel_1905_Fig_216_217.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Hampel_1905_Fig_216_217-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-7-4768\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-7-4768'>\n\t\t\t\tKeszthely i Fen\u00e9k (Hampel 1905 Band 1 Fig. 216-217)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>W\u015br\u00f3d zabytk\u00f3w kultury Keszthely znajdziemy r\u00f3wnie\u017c nieskomplikowane zakrzywione formy odkryte w miejscowo\u015bciach Keszthely (Hampel 1905 Band 3 Taf. 169:6), Fen\u00e9k (Hampel 1905 Band 3 Taf. 176:13) oraz Gy\u00f6r, gdzie w grobie 59 odnaleziono br\u0105zow\u0105 ig\u0142\u0119 (Hampel 1905 Band 2 s. 808). Mo\u017ce dlatego w literaturze spotka\u0107 si\u0119 mo\u017cna z okre\u015bleniem <em>typ Keszthely<\/em> r\u00f3wnie\u017c na szpile o formach mniej z\u0142o\u017conych jak na przyk\u0142ad ta \u017celazna z Alteck (Lindinger et al. 2021 Abb. 4:5 &#8211; uwaga b\u0142\u0105d w podpisie obrazka: &#8220;<em>4. eiserne Keszthely-Nadel<\/em>&#8220;). Rozstrzygaj\u0105cym mo\u017ce by\u0107 opis zabytku z Keszthely-Fen\u00e9kpuszta (w starszej literaturze u\u017cyta jest skr\u00f3cona forma <em>Fen\u00e9k<\/em>), kt\u00f3rego rozszczepiona g\u0142\u00f3wka wed\u0142ug badaczy r\u00f3\u017cni si\u0119 tym od szpil z p\u00f3\u017anej kultury Keszthely, \u017ce nie jest podzielona na cztery cz\u0119\u015bci (Heinrich-Tam\u00e1ska et al. 2013 s. 631). Wspomniana szpila opisana jest w taki spos\u00f3b (Heinrich-Tam\u00e1ska et al. 2013 s. 595):<\/p>\n<blockquote><p><strong>2009\/3b\/7<\/strong> Bronzenadel (Taf. II,1, III,1)<br \/>\nL: 15 cm; Br: 0,2\u20130,6 cm<br \/>\nGegossene Bronzenadel mit nach unten leicht zugespitztem Ende; der Schacht hat einen runden Querschnitt; im oberen Viertel ist der Schaft in einer L\u00e4nge von ca. 1 cm gespalten und dehnt sich trapezf\u00f6rmig nach au\u00dfen, hier ist der Querschnitt vierkantig ausgebildet.<br \/>\nD: fr\u00fchmittelalterlich (7.\u20138. Jh. ?)<br \/>\nBef: I\/2009\/002<br \/>\nInvnr: 2012.2.64.2.<\/p><\/blockquote>\n<div id='gallery-8' class='gallery galleryid-4686 gallery-columns-2 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Lindinger_et_al_2021_Abb_4.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Lindinger_et_al_2021_Abb_4-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-8-4718\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-8-4718'>\n\t\t\t\tAlteck (Lindinger et al. 2021 Abb. 4)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Heinrich_Tamaska_2013_Taf_II_1_III_1.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Heinrich_Tamaska_2013_Taf_II_1_III_1-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-8-4760\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-8-4760'>\n\t\t\t\tKeszthely-Fen\u00e9kpuszta (Heinrich-Tamaska 2013 Taf. II:1, III:1)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Hampel pierwszy zasugerowa\u0142, \u017ce zakrzywione ig\u0142y z okolic Keszthely mog\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 do wyrobu sieci rybackich ze wzgl\u0119du na blisko\u015b\u0107 jeziora (Hampel 1905 Band 1 s. 115-116, Parczewski 1988 s. 86).<\/p>\n<div id='gallery-9' class='gallery galleryid-4686 gallery-columns-1 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Kara_2022_Fig_17.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Kara_2022_Fig_17-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-9-4722\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-9-4722'>\n\t\t\t\tKara 2022 Fig. 17\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Kara umie\u015bci\u0142 tytu\u0142ow\u0105 szpil\u0119 w grupie ekskluzywnych przedmiot\u00f3w prze\u0142omu antyku i \u015bredniowiecza datuj\u0105c j\u0105 w przedziale lat 500-700 (Kara 2022 Fig. 17:9).<\/p>\n<div id='gallery-10' class='gallery galleryid-4686 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Vich_et_al_2021_Obr_8_7_8.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Vich_et_al_2021_Obr_8_7_8-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-10-4709\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-10-4709'>\n\t\t\t\tJev\u00ed\u010dko (V\u00edch et al. 2021 Obr. 8:7-8)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Vich_et_al_2021_Obr_22_3.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Vich_et_al_2021_Obr_22_3-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-10-4711\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-10-4711'>\n\t\t\t\tJev\u00ed\u010dko, nr 15 (V\u00edch et al. 2021 Obr. 22:3)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Vich_et_al_2021_Obr_23_8.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Vich_et_al_2021_Obr_23_8-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-10-4710\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-10-4710'>\n\t\t\t\tJev\u00ed\u010dko, nr 184 (V\u00edch et al. 2021 Obr. 23:8)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Nieco wi\u0119cej analogii do \u017cukowickiej szpili znajdziemy w publikacji opisuj\u0105cej znaleziska z Jev\u00ed\u010dko-przedmie\u015bcie 3 (<em>Jev\u00ed\u010dko-p\u0159edm\u011bst\u00ed 3<\/em>), dalej w tek\u015bcie opisywane jako <em>Jev\u00ed\u010dko<\/em> (V\u00edch et al. 2021 s. 396-397). W artykule zabytki opisywane s\u0105 jako ig\u0142y (<em>jehla<\/em>, <em>jehlica<\/em>). Tak zosta\u0142y opisane znalezione tam dwie ig\u0142y, kt\u00f3rych pochodzenia autorzy dopatruj\u0105 si\u0119 w kierunku wschodnim, bizantyjskim, czy awarskim w okresie VII &#8211; 1. \u0107w. VIII w. (V\u00edch et al. 2021 s. 404-405):<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u010d. 15<\/strong> esovit\u011b prohnut\u00e1 jehla \u010di \u0161atn\u00ed jehlice s otvorem ve zplo\u0161t\u011bl\u00e9m roztepan\u00e9m konci, 91 \u00d7 6 \u00d7 3 mm, hm. 7,5 g, E 0624159,203, N 5498881,696 (obr. 8: 7; 22: 3)<br \/>\n<strong>\u010d. 184<\/strong> esovit\u011b prohnut\u00e1 m\u00edrn\u011b deformovan\u00e1 jehla \u010di \u0161atn\u00ed jehlice s otvorem opat\u0159en\u00e1 v\u00fdvalky na kr\u010dku i nad otvorem, 56 \u00d7 35 \u00d7 3 mm, hm. 4,9 g, E 0624188, N 5498800 (obr. 8: 8; 23: 8)<\/p><\/blockquote>\n<div id='gallery-11' class='gallery galleryid-4686 gallery-columns-0 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Tocik_1968_LXXXI_8.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Tocik_1968_LXXXI_8-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-11-4713\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-11-4713'>\n\t\t\t\tHoliare (To\u010d\u00edk 1968 Tab. LXXXI:8)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Ig\u0142\u0119 nr 15 z Jev\u00ed\u010dko datuje si\u0119 na koniec VI &#8211; pocz. VIII w. poprzez analogi\u0119 do zabytk\u00f3w z grob\u00f3w 39 i 667 w Holiare. Gr\u00f3b 667 jest precyzyjnie datowany na pocz\u0105tek okresu p\u00f3\u017anoawarskiego t.j. prze\u0142om VII\/VIII w. na podstawie zdobie\u0144 towarzysz\u0105cego mu pasa (V\u00edch et al. 2021 s. 396).<\/p>\n<p>Autorzy wymieniaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c ig\u0142\u0119 z grobu 19 w miejscowo\u015bci Radva\u0148 nad Dunajom \u2013 Virt, niestety w cytowanej literaturze gr\u00f3b ten jest pozbawiony wyposa\u017cenia (\u010cilinsk\u00e1 1963 s. 93). W innej publikacji ig\u0142a ta jest r\u00f3wnie\u017c wymieniona, ale informacja o niej mia\u0142a by\u0107 niepublikowana (Csemiczky-S\u00f3s et al. 1995 s. 60, przypis 22).<\/p>\n<div id='gallery-12' class='gallery galleryid-4686 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Tomka_2008_Abb_17.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Tomka_2008_Abb_17-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-12-4707\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-12-4707'>\n\t\t\t\tMenf\u00f6csanak-B\u00e1v\u00e1s\u00e1rl\u00f3k\u00f6zpont (Tomka 2008 Abb. 17)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Csemiczky_Sos_1962_Abb_25_9.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Csemiczky_Sos_1962_Abb_25_9-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-12-4777\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-12-4777'>\n\t\t\t\tP\u00f3kaszepetk gr\u00f3b 35 (Csemiczky-Sos 1962 Abb. 25:9)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Csemiczky_Sos_et_al_1995_szpile.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Csemiczky_Sos_et_al_1995_szpile-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-12-4786\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-12-4786'>\n\t\t\t\tP\u00f3kaszepetk (Csemiczky-Sos et al. 1995 Pl. I, IV, V, VIII, XV, XXVII)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Br\u0105zowe ig\u0142y znajdowa\u0142y si\u0119 a\u017c w sze\u015bciu wczesno- i \u015brodkowoawarskich grobach w Menf\u00f6csanak-B\u00e1v\u00e1s\u00e1rl\u00f3k\u00f6zpont oraz w sze\u015bciu wczesnoawarskich grobach w P\u00f3kaszepetk, z kt\u00f3rych cztery zawiera\u0142y poch\u00f3wki m\u0119skie. Autorzy na podstawie wyst\u0119powania esowatych igie\u0142 w grobach m\u0119skich uwa\u017caj\u0105 za prawdopodobne, \u017ce by\u0142y to narz\u0119dzia ku\u015bnierskie, a w niekt\u00f3rych przypadkach s\u0142u\u017cy\u0142y do spinania ubra\u0144 &#8211; ig\u0142a z grobu 35 w P\u00f3kaszepetk umiejscowiona by\u0142a na ramieniu (V\u00edch et al. 2021 s. 396). Nale\u017cy doda\u0107, \u017ce takie ig\u0142y zosta\u0142y znalezione r\u00f3wnie\u017c w poch\u00f3wkach \u017ce\u0144skich we wspomnianej nekropolii: gr\u00f3b 42B oraz 415B (Csemiczky-S\u00f3s et al. 1995 s. 59, Pl. V, XXVII). Natomiast jedna z igie\u0142 odkryta w grobie 107 pozbawionym szcz\u0105tk\u00f3w ludzkich, jest zdobiona i mog\u0142a s\u0142u\u017cy\u0107 do spinania odzie\u017cy (Csemiczky-S\u00f3s et al. 1995 s. 60, Pl. VII). Wygl\u0105da na to, \u017ce nie jest pewne, czy obiekt oznaczony jako <em>gr\u00f3b 107<\/em> by\u0142 w og\u00f3le grobem (<em>an &#8217;empty&#8217; pit<\/em>), i mo\u017ce st\u0105d podawana liczba grob\u00f3w jest o jeden mniejsza od liczby wymienionych w tek\u015bcie igie\u0142 z P\u00f3kaszepetk.<\/p>\n<div id='gallery-13' class='gallery galleryid-4686 gallery-columns-1 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Kiss_A_1977_Pl_VIII_59.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Kiss_A_1977_Pl_VIII_59-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-13-4936\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-13-4936'>\n\t\t\t\tGy\u00f3d-M\u00e1riahegy (Kiss A. 1977 Pl. VIII:59.3)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Opr\u00f3cz innych ju\u017c wcze\u015bniej wspominanych zabytk\u00f3w autorzy wymieniaj\u0105 analogiczne z K\u00f6rnye (gr\u00f3b 59), Gy\u00f3d-M\u00e1riahegy (gr\u00f3b 59), Szeksz\u00e1rd-Pal\u00e1nk (gr\u00f3b 21), J\u00e1noshida (gr\u00f3b 67) oraz Wiede\u0144-Csokorgasse (Vien-Csokorgasse), gdzie zakrzywione br\u0105zowe ig\u0142y odkryto a\u017c w 13 grobach, w tym jedn\u0105 S-kszta\u0142tn\u0105 z dekorowan\u0105 g\u00f3rn\u0105 po\u0142ow\u0105 w grobie 96, kt\u00f3r\u0105 by\u0107 mo\u017ce spinano ubranie (Csemiczky-S\u00f3s et al. 1995 s. 60).<\/p>\n<h1>rekonstrukcja<\/h1>\n<div id='gallery-14' class='gallery galleryid-4686 gallery-columns-2 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/szpila_Zukowice_by_Arcanum_1.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/szpila_Zukowice_by_Arcanum_1-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-14-4754\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-14-4754'>\n\t\t\t\t\u017bukowice (fot. Chru\u015bciel)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/szpila_Zukowice_by_Arcanum_3.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/szpila_Zukowice_by_Arcanum_3-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-14-4756\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-14-4756'>\n\t\t\t\t\u017bukowice (fot. Chru\u015bciel)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Interpretacji \u017cukowickiej szpili za moimi podpowiedziami dokona\u0142 Pawe\u0142 Krawczyk z <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=61559386288006\">Arcanum<\/a>.<\/p>\n<p>Sp\u0142aszczenie szpili na odcinku, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 otw\u00f3r, zosta\u0142o wykonane na pr\u0119cie, kt\u00f3ry wcze\u015bniej uzyska\u0142 jednorodn\u0105 \u015brednic\u0119 poprzez walcowanie. Osi\u0105gni\u0119to w ten spos\u00f3b poszerzenie szpili o grubo\u015bci 1 mm, kt\u00f3ra zgodnie z rysunkiem przekroju zabytku powinna by\u0107 dwukrotnie wi\u0119ksza. Wydaje si\u0119 niemo\u017cliwym, aby osi\u0105gni\u0119to podane w literaturze wymiary zabytku (\u015brednica pr\u0119ta 3 mm, maksymalna szeroko\u015b\u0107 sp\u0142aszczenia 8 mm, grubo\u015b\u0107 sp\u0142aszczenia 2 mm) poprzez sp\u0142aszczenie pr\u0119ta maj\u0105cego jednakow\u0105 \u015brednic\u0119 na ca\u0142ej swojej d\u0142ugo\u015bci. Aby uzyska\u0107 podane wymiary, pr\u0119t w miejscu, w kt\u00f3rym planowano wykona\u0107 otw\u00f3r, musia\u0142by mie\u0107 wi\u0119ksz\u0105 \u015brednic\u0119 od pozosta\u0142ej jego cz\u0119\u015bci. Efekt takiego kulistego zgrubienia wydaje si\u0119 mo\u017cliwy do uzyskania w procesie sp\u0119czania, w kt\u00f3rym podgrzany na odpowiednim odcinku pr\u0119t jest poddawany osiowemu \u015bciskaniu. Jednak w \u015bwietle wniosku, \u017ce materia\u0142, z kt\u00f3rego wykonano szpil\u0119, bardziej nadawa\u0142 si\u0119 do odlewania ni\u017c kucia (Kaczkowski 1976 s. 312), jest wielce prawdopodobne, \u017ce zabytek najpierw uzyska\u0142 sw\u00f3j mniej lub bardziej docelowy kszta\u0142t w formie odlewniczej.<\/p>\n<div id='gallery-15' class='gallery galleryid-4686 gallery-columns-2 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/fodzuk001_04.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/fodzuk001_04-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-15-4949\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-15-4949'>\n\t\t\t\t\u017bukowice (Kaczkowski 1976 Ryc. 13:9a,b)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/fodzuk001_05.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/fodzuk001_05-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-15-4950\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-15-4950'>\n\t\t\t\t\u017bukowice (Szmoniewski Fig. 9)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Lodowski_1972_Ryc_29_h.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Lodowski_1972_Ryc_29_h-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-15-4948\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-15-4948'>\n\t\t\t\tCzelad\u017a Wielka (Lodowski 1972 Ryc. 29:g)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Lodowski_1972_Ryc_30.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Lodowski_1972_Ryc_30-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" aria-describedby=\"gallery-15-4947\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-15-4947'>\n\t\t\t\tCzelad\u017a Wielka (Lodowski 1972 Ryc. 30)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Z okolic znana jest forma odlewnicza gliniana (\u017bukowice) oraz kamienna (Czelad\u017a Wielka). Na \u015bciankach tej pierwszej zidentyfikowano \u015blady miedzi i cynku (Kaczkowski 1976 s. 312).<\/p>\n<p>Rekonstrukcja szpili w miejscu wyp\u0142aszczenia jest zdecydowanie bardziej podatna na odkszta\u0142cenia ni\u017c na pozosta\u0142ych odcinkach, co dodatkowo przemawia za potrzeb\u0105 wzmocnienia tej cz\u0119\u015bci szpili.<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Literatura<\/strong><\/p>\n<p><sup><strong>Csemiczky-S\u00f3s 1962<\/strong><\/sup><br \/>\nCsemiczky-S\u00f3s \u00c1gnes &#8216;Vorl\u00e4ufige Mitteilungen \u00fcber die Ausgrabungen in P\u00f3kaszepetk&#8217; [w:] &#8216;Folia Archaeologica&#8217;, t. 14, 67\u201382, Budapest 1962;<\/p>\n<p><sup><strong>Csemiczky-S\u00f3s et al. 1995<\/strong><\/sup><br \/>\nCsemiczky-S\u00f3s \u00c1gnes, Salamon Agnes&#8217;Cemeteries of the Early Middle Ages (6th-9th c.) at P\u00f3kaszepetk&#8217;, Budapest 1995;<\/p>\n<p><sup><strong>Czapla 2007<\/strong><\/sup><br \/>\nCzapla Krzysztof &#8216;Dziadoszanie. Plemi\u0119 zamieszkuj\u0105ce ziemi\u0119 g\u0142ogowsk\u0105 we wczesnym \u015bredniowieczu&#8217;, G\u0142og\u00f3w-Wietszyce 2007;<\/p>\n<p><sup><strong>Czapla 2014<\/strong><\/sup><br \/>\nCzapla Krzysztof &#8216;Dziadoszanie. Plemi\u0119 zamieszkuj\u0105ce ziemi\u0119 g\u0142ogowsk\u0105 w X wieku&#8217;, G\u0142og\u00f3w 2014;<\/p>\n<p><sup><strong>\u010cilinsk\u00e1 1963<\/strong><\/sup><br \/>\n\u010cilinsk\u00e1 Zlata &#8216;Slovansko-avarsk\u00e9 pohrebisko v \u017ditavskej T\u00f4ni&#8217; [w:] &#8216;Slovensk\u00e1 archeol\u00f3gia&#8217;, t. XI-1, s. 87\u2013120, Bratislava 1963;<\/p>\n<p><sup><strong>Gedl 1983<\/strong><\/sup><br \/>\nGedl Marek &#8216;Die Nadeln in Polen I. (Fr\u00fche und \u00e4ltere Bronzezeit)&#8217; [w:] &#8216;Pr\u00e4historische Bronzefunde&#8217;, Abteilung XIII, Band 7, M\u00fcnchen 1983;<\/p>\n<p><sup><strong>Hampel 1905<\/strong><\/sup><br \/>\nHampel Joseph &#8216; Alterth\u00fcmer des fr\u00fchen mittelalters in Ungarn&#8217;, 1905<\/p>\n<p><sup><strong>Heinrich-Tam\u00e1ska 2013<\/strong><\/sup><br \/>\nHeinrich-Tam\u00e1ska Orsolya &#8216;Katalog der Buntmetall-, Knochen- und Glasfunde aus der Ausgrabung 2009 in Keszthely-Fen\u00e9kpuszta \u2013 Fl\u00e4chen 2009\/1 und 2009\/3b&#8217; [w:] &#8216;Keszthely-Fen\u00e9kpuszta: Katalog der Befunde und ausgew\u00e4hlter Funde sowie neue Forschungsergebnisse&#8217;, Castellum Pannonicum Pelsonense Band 3, https:\/\/doi.org\/10.11588\/propylaeum.1667, s. 593-599, Budapest\/Leipzig\/Keszthely\/Rahden Westf. 2013;<\/p>\n<p><sup><strong>Heinrich-Tam\u00e1ska et al. 2013<\/strong><\/sup><br \/>\nHeinrich-Tam\u00e1ska Orsolya, Prien Roland &#8216;Neue Erkenntnisse aufgrund der Ausgrabungen 2009 im Bereich der Geb\u00e4ude 4 und 24 der sp\u00e4tr\u00f6mischen Innenbefestigung von Keszthely-Fen\u00e9kpuszta&#8217; [w:] &#8216;Keszthely-Fen\u00e9kpuszta: Katalog der Befunde und ausgew\u00e4hlter Funde sowie neue Forschungsergebnisse&#8217;, Castellum Pannonicum Pelsonense Band 3, https:\/\/doi.org\/10.11588\/propylaeum.1667, s. 619-633, Budapest\/Leipzig\/Keszthely\/Rahden Westf. 2013;<\/p>\n<p><sup><strong>Kaczkowski 1971<\/strong><\/sup><br \/>\nKaczkowski Mieczys\u0142aw &#8216;Charakterystyka osadnictwa w rejonie G\u0142ogowa od po\u0142owy V do po\u0142owy XI wieku w \u015bwietle \u017ar\u00f3de\u0142 archeologicznych&#8217; [w:] &#8216;Zielonog\u00f3rskie Zeszyty Muzealne&#8217;, t. 2, s. 5-37, Zielona G\u00f3ra 1971;<\/p>\n<p><sup><strong>Kaczkowski 1976<\/strong><\/sup><br \/>\nKaczkowski Mieczys\u0142aw &#8216;Hutnictwo i kowalstwo-ku\u017anictwo na osadach wczesno\u015bredniowiecznych z VI i VII wieku (\u017bukowice powiat G\u0142og\u00f3w)&#8217; [w:] &#8216;Materia\u0142y Komisji Archeologicznej&#8217;, 4, s. 305-328, Zielona G\u00f3ra 1976;<\/p>\n<p><sup><strong>Kara 2022<\/strong><\/sup><br \/>\nKara Micha\u0142 &#8216;Archaeology, mainly polish, in the current discussion on the ethnogenesis of the Slavs&#8217; [w:] &#8216;Slavia Antiqua&#8217;, t. LXIII, s. 65-128, Pozna\u0144 2022;<\/p>\n<p><sup><strong>Kiss A. 1977<\/strong><\/sup><br \/>\nKiss Attila &#8216;Cemeteries of the Avar period 567-829 in Hungary, Vol. 2: Avar cemeteries in county Baranya&#8217;, Budapest 1977;<\/p>\n<p><sup><strong>Kiss G. 1984<\/strong><\/sup><br \/>\nKiss G\u00e1bor &#8216;Funde der Awarenzeit aus Ungarn in Wiener Museen. 1. Funde aus der Umgebung von Keszthely&#8217; [w:] &#8216;Archaeologia Austriaca&#8217;, t. 68, s. 161-201, Wiede\u0144 1984;<\/p>\n<p><sup><strong>Lindinger et al. 2021<\/strong><\/sup><br \/>\nLindinger Volker, Obenaus Martin &#8216;Profildokumentation, arch\u00e4ologischer Survey und geophysikalische Prospektion auf dem Burgstall von Alteck 2020&#8217; [w:] &#8216;Beitr\u00e4ge zum Tag der Nieder\u00f6sterreichischen Landesarch\u00e4ologie 2021&#8217;, s. 79-86, Asparn\/Zaya 2021;<\/p>\n<p><sup><strong>Lodowski 1972<\/strong><\/sup><br \/>\nLodowski Jerzy &#8216;S\u0105dowel we wczesnym \u015bredniowieczu&#8217;, Wroc\u0142aw 1972;<\/p>\n<p><sup><strong>Parczewski 1988<\/strong><\/sup><br \/>\nParczewski Micha\u0142 &#8216;Pocz\u0105tki kultury wczesnos\u0142owia\u0144skiej w Polsce. Krytyka i datowanie \u017ar\u00f3de\u0142 archeologicznych&#8217;, Wroc\u0142aw 1988;<\/p>\n<p><sup><strong>Parczewski 1989<\/strong><\/sup><br \/>\nParczewski Micha\u0142 &#8216;\u017bukowice pod G\u0142ogowem w zaraniu \u015bredniowiecza&#8217; [w:] &#8216;G\u0142ogowskie Zeszyty Naukowe&#8217;, t. 2, G\u0142og\u00f3w 1989;<\/p>\n<p><sup><strong>Stare 1980<\/strong><\/sup><br \/>\nStare Vida &#8216;Karnj &#8211; nekropola iz \u010dasa preseljevanja ljudstev&#8217; [w:] &#8216;Katalogi in monografije&#8217;, t. 18, Ljubljana 1980;<\/p>\n<p><sup><strong>Stoll 1939<\/strong><\/sup><br \/>\nStoll Herman &#8216;Die Alamannengr\u00e4ber von Hailfingen in Wuerttemberg. Germanische Denkm\u00e4ler der V\u00f6lkerwanderungszeit&#8217;, Band 4, Berlin 1939;<\/p>\n<p><sup><strong>Szmoniewski 2005<\/strong><\/sup><br \/>\nSzmoniewski Bart\u0142omiej Szymon &#8216;Odlewnictwo metali kolorowych w kulturze wczesnos\u0142owia\u0144skiej&#8217; [w:] &#8216;Archeologia o pocz\u0105tkach S\u0142owian&#8217;, 619-626, Krak\u00f3w 2005;<\/p>\n<p><sup><strong>To\u010d\u00edk 1968<\/strong><\/sup><br \/>\nTo\u010d\u00edk Anton &#8216;Slawisch-awarisches Gr\u00e4gerfeld in Holiare&#8217;, Bratislava 1968;<\/p>\n<p><sup><strong>Tomka 2008<\/strong><\/sup><br \/>\nTomka P\u00e9ter &#8216;Innere Migranten an der Strassenkreuzung \u2013 Regionsfremde in der Kleinen Tiefebene&#8217; [w:] &#8216;Kulturwandel im Mitteleuropa. Langobarden \u2013 Awaren \u2013 Slawen&#8217;, s. 601\u2013618, Bonn 2008;<\/p>\n<p><sup><strong>Veeck 1931<\/strong><\/sup><br \/>\nVeeck Walther &#8216;Die Alamannen in W\u00fcrttemberg&#8217;, Tafelband, Berlin &#8211; Leipzig 1931;<\/p>\n<p><sup><strong>V\u00edch et al. 2021<\/strong><\/sup><br \/>\nV\u00edch David, Profantov\u00e1 Na\u010fa, K\u0159iv\u00e1nek Roman, Jar\u016f\u0161kov\u00e1 Zuzana, Zav\u0159el Jan &#8216;Hradi\u0161t\u011b u Ma\u0159\u00edna (okr. Svitavy) a jeho \u0161ir\u0161\u00ed z\u00e1zem\u00ed ve sv\u011btle kovov\u00fdch artefakt\u016f z 6.\u201310. stolet\u00ed&#8217; [w:] &#8216;Archeologick\u00e9 rozhledy, t. LXXIII, s. 359-422, Praha 2021.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>opublikowano: 2026-03-16, ostatnia aktualizacja: 2026-03-21 Jednym z bardziej unikatowych znalezisk z teren\u00f3w zajmowanych przez Dziadoszan jest miedziana szpila ig\u0142owata z pod\u0142u\u017cnym otworem. Szpila jest silnie wygi\u0119ta na kszta\u0142t litery S i zdobiona delikatnymi liniami rytymi obiegaj\u0105cymi trzonek. Zabytek odkryto w obiekcie 184 na stanowisku 9 zaliczonym do mniej wiarygodnych zespo\u0142\u00f3w. Szpila nie ma stu procentowej&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":91,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-4686","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/4686","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4686"}],"version-history":[{"count":115,"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/4686\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4978,"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/4686\/revisions\/4978"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/91"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4686"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}