{"id":453,"date":"2015-06-23T19:32:11","date_gmt":"2015-06-23T20:32:11","guid":{"rendered":"http:\/\/chruscielowisko.dzwiek.org\/?page_id=453"},"modified":"2025-12-15T14:39:58","modified_gmt":"2025-12-15T12:39:58","slug":"podwiazki-z-przewleczka-z-obiszowa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/chruscielowisko.org\/?page_id=453","title":{"rendered":"podwi\u0105zki z przewleczk\u0105 z Obiszowa"},"content":{"rendered":"

opublikowano:<\/i> 2015-06-23, ostatnia aktualizacja:<\/i> 2024-09-03<\/small><\/small><\/p>\n

Opis zabytku<\/strong><\/p>\n

Przewleczka<\/span><\/p>\n

Wi\u0105zan\u0105 ze \u015brodowiskiem wielkomorawskim przewleczk\u0119 w typie p\u00f3\u017anokaroli\u0144skim odkryto w obiekcie 24\/99 ods\u0142oni\u0119tym na stanowisku 9 w Obiszowie, gm. Gr\u0119bocice. Przewleczka z owaln\u0105 dwudzieln\u0105 tarczk\u0105 o wymiarach 14,4 x 20,1 mm z lekko zaznaczon\u0105 grani\u0105 w linii d\u0142u\u017cszej osi zaliczana jest wg klasyfikacji Wachowskiego (1992, s. 62, ryc. 38) do typu II 1 wariantu b. Niewielki rozmiar ramy przewleczki, w przekroju 2,4 x 3,5 mm, pozwala wysun\u0105\u0107 tez\u0119 o jej przynale\u017cno\u015bci do garnituru oku\u0107 rzemienia do przypinania ostrogi lub spinania owijaczy, czy nogawek spodni pod kolanami1<\/sup>. W rejon \u015brodkowoeuropejski podobna moda dotar\u0142a z Zachodu zapewne na pocz\u0105tku IX wieku2<\/sup>. Na stanowisku odkryto r\u00f3wnie\u017c cztery ostrogi w tym jedn\u0105 o zaczepach p\u0142ytkowo-nitowych1<\/sup>.<\/p>\n

Sprz\u0105czka<\/span><\/p>\n

Ze wzgl\u0119du na problem ze znalezieniem odpowiednio ma\u0142ej sprz\u0105czki na pewnych terenach Dziadoszyc\u00f3w, pos\u0142u\u017cy\u0142em si\u0119 przyk\u0142adem z miejsca, kt\u00f3re wg historyk\u00f3w3<\/sup> mog\u0142o co najwy\u017cej by\u0107 dalek\u0105 p\u00f3\u0142nocno-zachodni\u0105 rubie\u017c\u0105 plemienia a mianowicie Po\u0142upinem. Chronologia odkrytego w okolicy miejscowo\u015bci grodziska (VI-VII w.4<\/sup>) r\u00f3wnie\u017c nie daje nam pewno\u015bci co do ci\u0105g\u0142o\u015bci zaludnienia tego miejsca w okresie \u015bwietno\u015bci plemienia, niemniej kszta\u0142t sprz\u0105czki i jej rozmiary zbli\u017cone s\u0105 do towarzysz\u0105cych innym przewleczkom5<\/sup>.<\/p>\n

Zako\u0144czenie rzemienia<\/span><\/p>\n

Ma\u0142e owalne sprz\u0105czki zazwyczaj wyst\u0119puj\u0105ce w towarzystwie przewleczek i j\u0119zyczkowatych skuwek odnajdowano w grobach doros\u0142ych m\u0119\u017cczyzn zawieraj\u0105cych zar\u00f3wno ostrogi jak i ich pozbawionych2<\/sup>.<\/p>\n

Cztery \u017celazne p\u00f3\u0142owalne zako\u0144czenia rzemienia ostr\u00f3g oraz cztery przewleczki odkryte w Gilowie tworz\u0105 najliczniejsze zbiory takich zabytk\u00f3w z teren\u00f3w Polski. Zako\u0144czenia rzemienia maj\u0105ce form\u0119 wyd\u0142u\u017conego p\u00f3\u0142owalu nale\u017c\u0105 do typy III i IV wg Wachowskiego. Znaleziono tam r\u00f3wnie\u017c jeszcze jedno zako\u0144czenie rzemienia maj\u0105ce form\u0119 prostok\u0105ta zdobionego ornamentem geometrycznym w typie V. W dw\u00f3ch zako\u0144czeniach wyst\u0105pi\u0142y miedziane: nity oraz p\u0142ytka zabezpieczaj\u0105ca otworki na nity przed korozj\u0105. P\u00f3\u0142owalne p\u00f3\u017anokaroli\u0144skie zako\u0144czenia rzemieni wyst\u0119puj\u0105 wy\u0142\u0105cznie z ostrogami o zaczepach p\u0142ytkowo-nitowych6<\/sup>.<\/p>\n

Rekonstrukcja<\/span><\/p>\n

Na osadzie przygrodowej w Obiszowie odkryto zar\u00f3wno przewleczk\u0119 jak i ostrog\u0119 z zaczepami p\u0142ytkowo-nitowymi, co nie przes\u0105dza o charakterze przewleczki jako elementu podwi\u0105zki lub cz\u0119\u015bci garnituru ostrogi. Zatem kierowany bardziej potrzeb\u0105 zaspokojenia ciekawo\u015bci alternatywnych do wszechobecnych krajek sposob\u00f3w przytrzymywania na miejscu owijaczy, nogawic, czy nogawek spodni, zdecydowa\u0142em si\u0119 na podwi\u0105zki. Ze wzgl\u0119du na brak wyst\u0105pienia zako\u0144cze\u0144 rzemieni w kolekcji obiszowskich zabytk\u00f3w oraz na sprzeczne informacje na temat ich wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powania w obecno\u015bci ostr\u00f3g p\u0142ytkowo-nitowych (patrz wy\u017cej w opisie “Zako\u0144czenie rzemienia”) zrezygnowa\u0142em z ich u\u017cycia w rekonstrukcji.<\/p>\n

Kowalsk\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 rekonstrukcji zaj\u0105\u0142 si\u0119 Ludosza, a ja zszy\u0142em wszystko do kupy. Pocz\u0105tkowo przewleczka nie by\u0142a wszyta pomi\u0119dzy z\u0142o\u017con\u0105 w p\u00f3\u0142 sk\u00f3r\u0119 przytrzymuj\u0105c\u0105 klamr\u0119, ale szybko okaza\u0142o si\u0119 to niepraktycznym pomys\u0142em, gdy\u017c do\u015b\u0107 lu\u017any dla pasa prze\u015bwit przewleczki powodowa\u0142 wysuwanie si\u0119 z niej pasa podczas ruchu. Po ustabilizowaniu przewleczki w okolicach sprz\u0105czki, jak to mia\u0142o miejsce w przypadku podwi\u0105zek z grob\u00f3w w Lejre w Danii<\/a>, podwi\u0105zka okaza\u0142a si\u0119 praktyczniejsza, a w mojej opinii nawet \u0142adniejsza.<\/p>\n

Rekonstrukcji podwi\u0105zek za to ju\u017c zaopatrzonych w zako\u0144czenie rzemieni dokona\u0142 wcze\u015bniej M\u015bcidrug, a jego dzie\u0142o mo\u017cna podziwia\u0107 w Bukowym Lesie<\/a>.<\/p>\n

Natomiast o samym zastosowaniu podwi\u0105zek mo\u017cna poczyta\u0107 w artykule Nohavice v dob\u011b vikinsk\u00e9.<\/a><\/p>\n

Analogiczne zabytki<\/strong><\/p>\n