<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tStandardowy garnek grupy Solniki-Lipowiec jest obtaczany na ca\u0142ej wysoko\u015bci zewn\u0119trznej cz\u0119\u015bci naczynia i silnie profilowany. Maksymalna wyd\u0119to\u015b\u0107 jego wyra\u017anie wysklepionego brzu\u015bca przypada na oko\u0142o 2\/3 wysoko\u015bci naczynia i jest zbli\u017cona do \u015brednicy wylewu. Wyrazisto\u015b\u0107 formie nadaje kr\u00f3tka silnie przew\u0119\u017cona szyjka oraz znacznie wywini\u0119ty wylew z wyra\u017anie wyodr\u0119bnion\u0105 doln\u0105 kraw\u0119dzi\u0105. Odcinek biegn\u0105cy od brzu\u015bca w d\u00f3\u0142 przybiera zazwyczaj lini\u0119 prost\u0105, sprawiaj\u0105c, \u017ce dolna cz\u0119\u015b\u0107 naczynia wyra\u017anie si\u0119 zw\u0119\u017ca. Dzi\u0119ki u\u017cyciu drobnego piasku \u015bcianki korpusu s\u0105 cienkie, niekiedy zaledwie 3-4 mm grubo\u015bci. Dno naczynia, na kt\u00f3rym nie stwierdzono odcisk\u00f3w osi ko\u0142a garncarskiego, jest wkl\u0119s\u0142e i tylko sporadycznie wyst\u0119puj\u0105 na nim znaki garncarskie (dwa przypadki wyst\u0105pienia symbolu przypominaj\u0105cego swastyk\u0119). Ceramika ta jest zdobiona ornamentyk\u0105 reliefowa, ryt\u0105 w strefie g\u00f3rnego odcinka i za\u0142omu brzu\u015bca w postaci dw\u00f3ch lub trzech prostych b\u0105d\u017a falistych pasm grzebykowych (Paternoga et al. 2017 s. 87-89).<\/p>\n
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tZastosowanie piasku jako drobnoziarnistej domieszki w miejsce t\u0142ucznia umo\u017cliwi\u0142o uformowanie \u015bcianek o mniejszej grubo\u015bci. Dzi\u0119ki temu do wykonania l\u017cejszego naczynia zu\u017cywano mniej gliny (Zamelska-Monczak 2023 s. 316-317). <\/p>\n
Pomi\u0119dzy po\u0142ow\u0105 X w. a pocz\u0105tkiem XI w. wzrost znaczenia rotacji tarczy ko\u0142a garncarskiego przy formowaniu i zdobieniu naczy\u0144 zbieg\u0142 si\u0119 w czasie z pojawieniem si\u0119 naczy\u0144 o wkl\u0119s\u0142ych dnach. Zastosowanie spiczastego wierzcho\u0142ka osi zmniejszy\u0142o powierzchni\u0119 tarcia na styku z tarcz\u0105, co przy\u015bpieszy\u0142o jej rotacj\u0119. Natomiast nak\u0142adka, b\u0119d\u0105ca negatywem wkl\u0119s\u0142ego dna, umo\u017cliwi\u0142a wycentrowanie naczynia na tarczy, co pozwoli\u0142o w pe\u0142ni wykorzysta\u0107 rotacj\u0119 (Rze\u017anik 1992 s. 138) oraz, co mo\u017ce wa\u017cniejsze, u\u0142atwi\u0142a zdejmowanie gotowego naczynia z tarczy (Chrzan 2012 s. 100-102).<\/p>\n
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tCeramika Solniki-Lipowiec wyst\u0119puje na obiszowskiej osadzie w towarzystwie pojedynczych fragment\u00f3w naczy\u0144 z ornamentem segmentowo-strefowym ze znakami garncarskimi reprezentuj\u0105cych wczesny horyzont garncarstwa piastowskiego (Paternoga et al. 2017 s. 89). Przyk\u0142adowo w drugiej warstwie obiektu 3A obok fragmentu naczynia Solniki-Lipowiec wyst\u0105pi\u0142 fragment wkl\u0119s\u0142ego, ca\u0142kowicie obtaczanego dna z niewielkim znakiem garncarskim w postaci krzy\u017ca o odmiennej recepturze garncarskiej, b\u0119d\u0105cego najpewniej importem (Siemianowska 2011 s. 45, Ryc. 3A\/II:1,8).<\/p>\n
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tDo grupy Solniki-Lipowiec wyj\u0105tkowo zaliczono te\u017c fragment z Obiszowa b\u0119d\u0105cy g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 garnka o cylindrycznym wylewie (Paternoga et al. 2017 Ryc. 2:f). Naczynia o takim wylewie nale\u017c\u0105 do rzadko\u015bci i nie by\u0142y do tej pory wymieniane po\u015br\u00f3d styl\u00f3w ceramicznych wydzielonych z naczy\u0144 wyst\u0119puj\u0105cych na terenach Dziadoszan przed pojawieniem si\u0119 typu Solniki-Lipowiec. Natomiast wyst\u0119puj\u0105 ju\u017c regularnie jako sk\u0142adowe ceramiki wczesnopolskiej, cho\u0107 z r\u00f3\u017cnym nat\u0119\u017ceniem w czasie i przestrzeni. S\u0105 to na przyk\u0142ad formy naczy\u0144 “pozbawionych wylewu” zaliczone do grup A.IV i A.V (Buko 1990 s. 273-276), kt\u00f3rych przedstawicieli znajdziemy na osadzie w Chobieni (Biermann et al. s. 194, Abb. 128:8, 130:7, 134:7). Niekt\u00f3re z nich bardzo przypominaj\u0105 fragment naczynia z cylindrycznym wylewem zaliczony do ceramiki Solniki-Lipowiec (patrz Biermann et al. 2016 Abb. 128:8, 130:7). W Obiszowie natrafiono r\u00f3wnie\u017c na fragment naczynia o cylindrycznym wylewie ozdobionego pasem nak\u0142u\u0107 wykonanych grzebykiem. Takie zdobnictwo jest charakterystyczne dla ceramiki grupy dalkowsko-obrza\u0144skiej, niestety niewiele wi\u0119cej mo\u017cna powiedzie\u0107 o tym naczyniu na podstawie samego rysunku (Siemianowska 2011 Ryc. 8\/II:2).<\/p>\n
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tNaczynia ca\u0142kowicie obtaczane pojawiaj\u0105 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych rejonach S\u0142owia\u0144szczyzny Zachodniej, poczynaj\u0105c ju\u017c od IX wieku w Ma\u0142opolsce. Autor wskazuje na ceramik\u0119 chodlikowsk\u0105<\/em> (Trzeciecki 2024 s. 178), ale raczej chodzi o bardziej zaawansowane naczynia grupy D<\/em> znane z grodziska w \u017bmijowiskach (Dzie\u0144kowski 2024 s. 415-417). W ci\u0105gu X wieku ceramika ca\u0142kowicie obtaczana jest ju\u017c notowana na Mazowszu (Trzeciecki 2024 s. 170-174), Pomorzu (typy Vipperow<\/em> i Teterow<\/em>, patrz \u017b\u00f3\u0142te) oraz w Wielkopolsce jako ceramika strefowa<\/em> (Zamelska-Monczak 2023 s. 315-316), cho\u0107\u00a0 pocz\u0105tki tej ostatniej mo\u017cna zaobserwowa\u0107 jeszcze wcze\u015bniej (patrz Zamelska-Monczak 2024 Ryc. 13). Na zach\u00f3d od ziem Dziadoszan pierwsze naczynia ca\u0142kowicie obtaczane pojawiaj\u0105 si\u0119 od po\u0142owy X w. w Brandenburgii oraz w 3. \u0107wierci X w. w strefie dolno\u0142u\u017cyckiej (Zamelska-Monczak 2024 s. 335 przypis 14).<\/p>\n Idea zastosowania nowej atrakcyjnej technologii dotar\u0142a i na tereny Dziadoszan, gdzie nadano jej lokalny charakter, bazuj\u0105c na tradycyjnych stylach. Z jakiego\u015b powodu spo\u015br\u00f3d ca\u0142ej palety reliefowych motyw\u00f3w zdobniczych wyst\u0119puj\u0105cych \u00f3wcze\u015bnie w ceramice p\u00f3\u0142nocno\u015bl\u0105skiej i dalkowsko-obrza\u0144skiej, tylko wykonane wielodzielnym narz\u0119dziem fale i poziome pasy zosta\u0142y przeniesione na nowy styl zdobniczy. Je\u017celi wzgl\u0119dy ekonomiczne by\u0142y czynnikiem maj\u0105cym znaczenie w tej transformacji, to by\u0107 mo\u017ce ten w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b ozdabiania okaza\u0142 si\u0119 najszybszy do nanoszenia na naczynia.<\/p>\n Na jednym ze slajd\u00f3w prezentowanych przez Sylwi\u0119 Siemianowsk\u0105 podczas wyk\u0142adu zatytu\u0142owanego Ceramika i szk\u0142o w Kraju Dziadoszan<\/em>, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w dniu 27 listopada 2025 roku w Centrum Kultury i Sportu w Gr\u0119bocicach, badaczka zaproponowa\u0142a genez\u0119 stylu Solniki-Lipowiec w postaci grafu. Widzimy na nim w centrum naczynia Solniki-Lipowiec, do kt\u00f3rych prowadz\u0105 strza\u0142ki od naczy\u0144 grup p\u00f3\u0142nocno\u015bl\u0105skiej i dalkowsko-obrza\u0144skiej z jednej strony oraz wczesnopolskiej z drugiej.<\/p>\n Podobne zjawisko mo\u017cna zaobserwowa\u0107 na obszarach otaczaj\u0105cych ziemie Dziadoszan od wschodu. Pojawienie si\u0119 ca\u0142kowicie obtaczanych naczy\u0144 typu Wroc\u0142awice<\/em> poprzedzi\u0142o wyst\u0105pienie cz\u0119\u015bciowo obtaczanych tzw. naczy\u0144 przej\u015bciowych (19% zbioru naczy\u0144 cz\u0119\u015bciowo obtaczanych z Wroc\u0142awic), kt\u00f3re nosi\u0142y ju\u017c niekt\u00f3re cechy tych pierwszych (Kolenda et al. 2020 s. 30).<\/p>\n Naczynie o pojemno\u015bci oko\u0142o 1,5 litra (rekonstrukcja ~1,9 litra) wykona\u0142a dla mnie Anna Wojcieszuk z Reko Gary<\/a>. Ozdobione zosta\u0142o dwoma poziomymi pasmami rytymi wielodzielnym narz\u0119dziem: prostym na dole a nad nim falistym.<\/p>\n<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tgaleria<\/h3>\n
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\trekonstrukcje<\/h3>\n
Obisz\u00f3w<\/h4>\n