<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tW kontek\u015bcie ceramiki z teren\u00f3w Dziadoszan terminu dalkowsko-obrza\u0144ska<\/em> rodzina typ\u00f3w czy forma naczy\u0144 po raz pierwszy u\u017cy\u0142 Pawe\u0142 Rze\u017anik, wliczaj\u0105c do niej lokalny typ Bruszczewo<\/em> (Rze\u017anik 2006 s. 181, 190 przypis 22). Nazwa rzeczonej ceramiki zosta\u0142a utarta od g\u0142\u00f3wnych obszar\u00f3w jej wyst\u0119powania tj. dorzecza Obry oraz Wzg\u00f3rz Dalkowskich (Siemianowska 2010 s. 203), co pokrywa\u0142oby si\u0119 z terenami zajmowanymi przez plemiona Dziadoszan i Poborzan (Mo\u017adzioch et. al 2024 s. 101-102). Spotka\u0142em si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z kontynuowaniem wcze\u015bniej proponowanego nazewnictwa w postaci typu Bruszczewo-Obisz\u00f3w<\/em> (Chrzan 2025 s. 317, 321).<\/p>\n Naczynia te s\u0105 datowanie na okres 2. po\u0142. IX – 2. po\u0142. X w. (Siemianowska 2017 s 53-55), nastomiast przez innych na okres 4. \u0107w. IX – po\u0142. lub koniec X w. (Pankiewicz 2020 s. 297).<\/p>\n Owe starannie wykonane garnki i wazy o cylindrycznej szyjce profilowanej jednym b\u0105d\u017a dwoma \u017ceberkami, niekiedy karbowanymi uko\u015bnymi nak\u0142uciami grzebyka, mia\u0142y bogate zdobnictwo brzu\u015bca w postaci dookolnych pasm uko\u015bnych nak\u0142u\u0107, fantazyjnie \u0142amanych linii falistych oraz poziomych linii prostych (Brzostowicz 2002 s. 39-40). Naczynia zar\u00f3wno baniaste, g\u0142\u00f3wnie w Wielkopolsce, jak i smuk\u0142e, dominuj\u0105ce na Dolnym \u015al\u0105sku, maj\u0105 zazwyczaj silnie wywini\u0119ty wylew. Dno jest p\u0142askie lub lekko wkl\u0119s\u0142e, a na niekt\u00f3rych egzemplarzach mo\u017cna zaobserwowa\u0107 odcisk osi ko\u0142a garncarskiego (Siemianowska 2010 s. 210).<\/p>\n Micha\u0142 Brzostowicz pisze o 1-2 plastycznych \u017ceberkach (Brzostowicz 2002 s. 39), a Sylwia Siemianowska znajduje w tej grupie naczy\u0144 takie o \u017ceberkach w ilo\u015bci od jednego do trzech (Siemianowska 2010 s. 210). U innych badaczy znajdziemy informacje o jednym tylko \u017ceberku (Rze\u017anik 2006 s. 181, Pankiewicz 2020 s. 297), co zapewne po prostu odzwierciedla najwi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 tego typu naczy\u0144 w niniejszej grupie ceramiki. Co ciekawe, pomimo braku charakterystycznego \u017ceberka, ze wzgl\u0119du na identyczn\u0105 tektonik\u0119 i zdobnictwo, najcz\u0119\u015bciej w postaci motywu jode\u0142ki, badacze grodziska w Chobieni proponuj\u0105 takie naczynia r\u00f3wnie\u017c zaliczy\u0107 do rodziny dalkowsko-obrza\u0144skiej (Biermann et al. 2016, s. 186). Naczynia pozbawione plastycznego \u017ceberka zazwyczaj s\u0105 umieszczane w grupie mniej stylistycznie zwartej nazywanej p\u00f3\u0142nocno\u015bl\u0105sk\u0105<\/em>. Zaraz po najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cej w Obiszowie ceramice dalkowsko-obrza\u0144skiej, ceramika tzw. p\u00f3\u0142nocno\u015bl\u0105ska jest najliczniejsza, bo stanowi\u0105 kolejno 54% oraz 40% wszystkich fragment\u00f3w diagnostycznych (Paternoga et al. 2017 s. 85-87). Je\u017celi we\u017amiemy pod uwag\u0119 sugesti\u0119 badaczy grodziska z Chobieni, m\u00f3wi\u0105c o ilo\u015bci plastycznych \u017ceberek w ceramice dalkowsko-obrza\u0144skiej, nale\u017ca\u0142oby zatem pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 zakresem 0-3. Wydaje si\u0119, \u017ce plastyczne \u017ceberko przybiera najcz\u0119\u015bciej kszta\u0142t w przekroju tr\u00f3jk\u0105tny oraz owalny, cho\u0107 mo\u017cna si\u0119 r\u00f3wnie\u017c spotka\u0107 z kszta\u0142tami opisanymi jako delikatne \u017ceberko oraz uskok na szyjce (Pankiewicz 2020 s. 345).<\/p>\n Tak oto opisywana jest masa garncarska, z kt\u00f3rej wykonano te naczynia (Siemianowska 2010 s. 209-210):<\/p>\n Jak dot\u0105d dysponujemy tylko jedynymi wynikami bada\u0144 specjalistycznych, wykonanych dla trzech naczy\u0144 z Obiszowa. Pr\u00f3bki poddane analizie dowodz\u0105, \u017ce omawiane naczynia wykonano z glin plastycznych, za\u017celazionych, pospolitych, pochodz\u0105cych z okolicznych z\u0142\u00f3\u017c ilastych, zawieraj\u0105cych g\u0142\u00f3wnie illit. Do gliny dodawano sk\u0142adniki nieplastyczne o zr\u00f3\u017cnicowanej wielko\u015bci uziarnienia od 0,1 mm do 3 mm. Ziarnist\u0105 domieszk\u0119 mineraln\u0105 tworzy\u0142 polikrystaliczny kwarc, o s\u0142abym stopniu obtoczenia oraz ostrokraw\u0119dziaste ziarna plagioklaz\u00f3w, uzupe\u0142nione przez mikrolin i fragmenty ska\u0142 typu gnejs\u00f3w, z\u0142o\u017cone z mikrolinu, kwarcu i muskowitu. Zawarto\u015b\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w okruchowych waha si\u0119 w granicach 20-30% obj\u0119to\u015bci czerepu. Porowato\u015b\u0107 przebadanych naczy\u0144 jest niewielka, pory maj\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 1 mm i szeroko\u015b\u0107 0,1 mm. Barwa prze\u0142am\u00f3w naczy\u0144 (od ceglasto-brunatnej do ciemnobrunatnej), wskazuje na wypa\u0142 w atmosferze utleniaj\u0105co-oboj\u0119tnej w maksymalnej temperaturze ni\u017cszej ni\u017c 550 \u00b0C, Uzyskana stosunkowo ma\u0142a nasi\u0105kliwo\u015b\u0107 wodna gotowych wyrob\u00f3w, w zale\u017cno\u015bci od stopnia spieczenia czerepu, wynosi od 10,0% do 11,8%, co mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o dobrej znajomo\u015bci technologii wytwarzania naczy\u0144 ceramicznych przez lokalnych garncarzy z dost\u0119pnych z\u0142\u00f3\u017c ilastych (Stoksik 2007, s. 81-98).<\/p><\/blockquote>\n Sylwia Siemianowska wyr\u00f3\u017cni\u0142a 4 grupy zdobnicze w obr\u0119bie tej ceramiki (Siemianowska 2010 s. 210):<\/p>\n Wyr\u00f3\u017cniono r\u00f3wnie\u017c 3 warianty uwarunkowane miejscem wyst\u0105pienia plastycznego zdobienia tj. \u017ceberek:<\/p>\n Na podstawie obecnego stanu \u017ar\u00f3de\u0142, autorka zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce zdobnictwo grup A, C i D jest bardziej charakterystyczne dla p\u00f3\u0142nocnego obszaru wyst\u0119powania ceramiki dalkowsko-obrza\u0144skiej, natomiast grupy B dla po\u0142udniowego (Siemianowska 2010 s. 212).<\/p>\n Cze\u015b\u0107 motyw\u00f3w zdobniczych, szczeg\u00f3lnie tych krokwiastych, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 w grupie A ceramiki dalkowsko-obrza\u0144skiej, przypomina zdobnictwo ceramiki grupy Menkendorf <\/a>(patrz Paternoga et al. 2017 Ryc. 1:e,h; Siemianowska 2010 Ryc. 5:1; 2014 Ryc. 3:e; 2017 Ryc. 1:b, 2:f), cho\u0107 naczynia tej ostatniej grupy s\u0105 wyra\u017anie mniej starannie wykonane (Biermann et al. 2016 s. 187).<\/p>\n Poszukuj\u0105c genezy tych naczy\u0144, kojarzono je z czeskimi okazami flaszowatymi odmiany IIe<\/em> oraz z merowi\u0144skimi Knickwandgef\u00e4\u00dfen \/ Knickwandtopf<\/a> \/ Knickwandkeramik<\/a><\/em> (Brzostowicz 1998 s. 414-415), a tak\u017ce madziarskimi typu \u010cierna<\/em> (Siemianowska 2010 s. 216).<\/p>\n Badaczka obiszowskich naczy\u0144 takimi cechami jak dwusto\u017ckowato\u015b\u0107 profilu oraz obecno\u015b\u0107 kilku plastycznych wa\u0142k\u00f3w, kt\u00f3rym mo\u017ce towarzyszy\u0107 dodatkowe zdobnictwo reliefowe, opisuje formy post-tornowskie, kt\u00f3re mog\u0142y by\u0107 formami po\u015brednimi i wp\u0142yn\u0105\u0107 na ukszta\u0142towanie si\u0119 naczy\u0144 grupy dalkowsko-obrza\u0144skiej (Siemianowska 2017 s. 56). R\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d naczy\u0144 z Czeladzi Wielkiej mo\u017cna si\u0119 dopatrzy\u0107 cech post-tornowskich. Wydaje si\u0119, \u017ce przynajmniej tym z nich, kt\u00f3re s\u0105 zdobione plastycznymi listwami, a nie \u017c\u0142obkami, bli\u017cej do naczy\u0144 dalkowsko-obrza\u0144skich (patrz Lodowski 1972 Ryc. 71:b), cho\u0107 niekt\u00f3re reprezentuj\u0105 form\u0119 wyra\u017anie dwusto\u017ckowat\u0105 (patrz Lodowski 1972 Ryc. 57:5; Siemianowska 2017 Ryc. 3:d).<\/p>\n Pomimo \u0142udz\u0105cego podobie\u0144stwa niekt\u00f3rych garnk\u00f3w z Obiszowa i Slepotic badaczka stoi na stanowisku, \u017ce ich zbie\u017cno\u015b\u0107 nie jest wynikiem dalekosi\u0119\u017cnego handlu, a raczej “rodzimym ugruntowanym elementem warsztatu ceramicznego tego obszaru<\/em>“, do kt\u00f3rego dosz\u0142o na “pod\u0142o\u017cu lokalnym p\u00f3\u017ano-tornowskim<\/em>“, cho\u0107 nie wyklucza wymiany idei migruj\u0105cej ludno\u015bci (Siemianowska 2010 s. 217-218, 2017 s. 69).<\/p>\n W obiekcie 21 w Obiszowie odkryto naczynia, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych opr\u00f3cz tych dominuj\u0105cych z grupy dalkowsko-obrza\u0144skiej znalaz\u0142 si\u0119 egzemplarz ca\u0142kowicie obtaczany o wyra\u017anie wkl\u0119\u015bni\u0119tym dnie. Wyj\u0105tkowe naczynie cechuje u\u017cycie podobnej masy garncarskiej oraz podobna jako\u015b\u0107 wypa\u0142u, a tak\u017ce ornamentyka charakterystyczna bardziej dla grupy dalkowsko-obrza\u0144skiej ni\u017c ca\u0142kowicie obtaczanej lokalnej ceramiki typu Solniki-Lipowiec. Niestety naczynie pozbawione jest g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci (Baron et. al 1999 s. 275-277 Ryc. 7). Czy mamy do czynienia ze \u015bladem m\u00f3wi\u0105cym o tym, \u017ce w obr\u0119bie ceramiki dalkowsko-obrza\u0144skiej r\u00f3wnie\u017c dochodzi\u0142o do eksperymentowania prowadz\u0105cego do kolejnego etapu rozwoju ceramiki?<\/p>\n Poni\u017cej przedstawiam wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 przyk\u0142ad\u00f3w ceramiki dalkowsko-obrza\u0144skiej, szczeg\u00f3lnie tej z serca ziem Dziadoszan, chc\u0105c odda\u0107 jak najdok\u0142adniejszy obraz tej grupy, kt\u00f3ra z jednej strony zwarta stylistycznie, to jednak wyra\u017anie wykazywa\u0142a indywidualne trendy, czy preferencje. Pozwoli\u0142em sobie na pogrupowanie zabytk\u00f3w po, w mojej opinii, co wa\u017cniejszych cechach stylistycznych.<\/p>\n<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n
\n
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tgaleria<\/h3>\n
naczynia z plastycznym \u017ceberkiem oraz\u00a0motywem nak\u0142uwanej jode\u0142ki<\/h4>\n
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tnaczynia z plastycznym \u017ceberkiem oraz innymi motywami k\u0142utymi<\/h4>\n
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tnaczynia z plastycznym \u017ceberkiem oraz motywem rytej fali<\/h4>\n
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t