<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tAndrzej Kuczkowski podsumowuje aktualn\u0105 wiedz\u0119 na temat tzw. igielnik\u00f3w z teren\u00f3w Polski, kt\u00f3rych mieliby\u015bmy zna\u0107 zaledwie kilkana\u015bcie i tylko w jednym, z \u0141\u0119czycy, autorzy odkrycia odnotowali obecno\u015b\u0107 bardzo \u017ale zachowanej \u017celaznej ig\u0142y. Autor zastanawia si\u0119, czy w przypadku tych zabytk\u00f3w nie dosz\u0142o do antycypacji i na podstawie ikonografii proponuje inn\u0105 ich funkcj\u0119, a mianowicie mia\u0142yby to by\u0107 ka\u0142amarze (Kuczkowski 2010 s. 111-112).<\/p>\n
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tJu\u017c wcze\u015bniej Krzysztof Jaworski neguje zastosowanie niekt\u00f3rych przedmiot\u00f3w jako igielniki przy okazji omawiania dw\u00f3ch zabytk\u00f3w z Ostrowa Tumskiego we Wroc\u0142awiu, kt\u00f3re identyfikuje jako ka\u0142amarze, opieraj\u0105c si\u0119 na g\u0142\u0119boko\u015bci kanalika uniemo\u017cliwiaj\u0105cego umieszczenie w nim ig\u0142y. Ten badacz z kolei stwierdza, \u017ce ig\u0142y odnaleziono jedynie we wn\u0119trzu opolskiego zabytku (Jaworski 1990 s. 48-49).<\/p>\n
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tRogowe orientowane pionowo igielniki na S\u0142owia\u0144szczy\u017anie Krzysztof Wachowski datuje na okres X-XI wieku (Wachowski 2002 s. 235), aczkolwiek w katalogu tzw. igielnik\u00f3w Andrzeja Kuczkowskiego znajdziemy zabytki datowane znacznie szerzej, bo w przedziale od X do XIII wieku (Kuczkowski 2010 s. 114-116). Autor opr\u00f3cz zabytku z Poznania-Ostrowa Tumskiego nie wymienia innych znanych igielnik\u00f3w w kszta\u0142cie ryby (Kuczkowski 2010 Ryc. 1:b). T\u0119 kategori\u0119 zabytk\u00f3w pojawiaj\u0105cych si\u0119 w Polsce od drugiej po\u0142owy XI wieku uzupe\u0142nia Andrzej Janowski, przywo\u0142uj\u0105c obok innych r\u00f3wnie\u017c igielnik z Legnicy zawieraj\u0105cy fragment \u017celaznej ig\u0142y (Janowski 2021 s. 333). Pi\u0119kne zdj\u0119cie tego igielnika mo\u017cna podziwia\u0107 na stronie Facebook Muzeum Miedzi w Legnicy<\/a>.<\/p>\n Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 igielnik\u00f3w posiada w korpusie po dwa, je\u015bli zachowane, otwory sko\u015bnie zorientowane w stron\u0119 wn\u0119trza i wylotu przedmiotu. Przed\u0142u\u017ceniem tych otwor\u00f3w s\u0105, wyra\u017anie widoczne we wszystkich zachowanych zatyczkach, cz\u0119sto zbiegaj\u0105ce si\u0119, tunele do przeprowadzenia mocowania w postaci sznurka, czy rzemienia. Trudno powiedzie\u0107 czy sko\u015bne zorientowanie otwor\u00f3w w korpusach wszystkich igielnik\u00f3w by\u0142o celowym zabiegiem, czy mo\u017ce efektem wytarcia okolic otwor\u00f3w w trakcie u\u017cytkowania igielnik\u00f3w. Przynajmniej w przypadku tych z zachowanymi zatyczkami mo\u017cna domniemywa\u0107, \u017ce by\u0142o to intencjonalnym zabiegiem, by\u0107 mo\u017ce osi\u0105gni\u0119tym w wyniku jednoczesnego przewiercania korpusu wraz z zatyczk\u0105. Tylko niekt\u00f3re z korpus\u00f3w igielnik\u00f3w wydaj\u0105 si\u0119 mie\u0107 otwory zorientowane prostopadle, acz schematyczno\u015b\u0107 rysunk\u00f3w nie pozwala tego stwierdzi\u0107 na pewno. Do takich na pewno nale\u017cy przyk\u0142adowo zabytek z gieckiego grodu, kt\u00f3remu mia\u0142em okazj\u0119 si\u0119 przyjrze\u0107 na wystawie czasowej 1025. Narodziny Kr\u00f3lestwa<\/em> w Muzeum Historii Polski w Warszawie w okresie od 11\/11\/2024 r. do 29\/06\/2025 r. (zabytek podpisano Igielnik (?), Giecz XI-XII w.<\/em>“).<\/p>\n By\u0107 mo\u017ce fragmentem korpusu takiego igielnika by\u0142 r\u00f3wnie\u017c zabytek pochodz\u0105cy z \u017bukowic. Przede wszystkim przypomina t\u0119 kategori\u0119 przedmiot\u00f3w ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 otworu oraz wewn\u0119trzne dr\u0105\u017cenie nadaj\u0105ce mu cylindryczn\u0105 form\u0119, co jest uwidocznione w przekroju. Otw\u00f3r wydaje si\u0119 by\u0107 zorientowany prostopadle. Niestety nie mamy pewno\u015bci czy przeciwleg\u0142a \u015bcianka korpusu istnia\u0142a i czy posiada\u0142a analogiczny otw\u00f3r. W\u0105tpliwo\u015bci mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c nasuwa\u0107: nieco wi\u0119ksza odleg\u0142o\u015b\u0107 otworu od g\u00f3rnej kraw\u0119dzi korpusu oraz wi\u0119ksza \u015brednica otworu w stosunku do wi\u0119kszo\u015bci zachowanych zabytk\u00f3w, niemniej nie s\u0105 to dyskwalifikuj\u0105ce r\u00f3\u017cnice. Inn\u0105 cech\u0105 zabytku plasuj\u0105cego go w\u015br\u00f3d wyrob\u00f3w ozdobnych s\u0105 wyryte na nim cyrklem oczka. Rysunkowi zabytku proponuj\u0119 przygl\u0105da\u0107 si\u0119 w publikacji z 2018 roku, gdy\u017c zawiera o wiele lepsz\u0105 jako\u015b\u0107 rycin ni\u017c te umieszczone w publikacji z 2014 roku (Czapla 2014 Ryc. 58:f , Czapla 2018 Ryc. 26:f)<\/p>\n Podobnie wi\u0119ksze i nico bardziej oddalone od kraw\u0119dzi otwory, w przeciwie\u0144stwie do mniejszych otwork\u00f3w tu\u017c przy kraw\u0119dzi s\u0142u\u017c\u0105cych zapewne do ustabilizowania dekielka, mo\u017cna zaobserwowa\u0107 w T-kszta\u0142tnych (Zawodzie, Nowogr\u00f3d) lub cylindrycznych (Vernij Dsaltov) zasobnikach interpretowanych jako pojemniki na s\u00f3l (Tesch 2007). By\u0107 mo\u017ce zatem naszemu fragmentowi bli\u017cej do tej kategorii zabytk\u00f3w.<\/p>\n Przedmiot, kt\u00f3ry planowa\u0142em odtworzy\u0107, nie ma s\u0142u\u017cy\u0107 za igielnik, a w\u0142a\u015bnie jako podr\u0119czny zasobniczek na s\u00f3l. Dlatego te\u017c zatyczka nie powinna by\u0107 zbyt \u0142atwo unoszona, aby przypadkowo nie wysypa\u0142a si\u0119 z niej zawarto\u015b\u0107. Zatyczki o podw\u00f3jnych tunelach do przewleczenia mocowania sprawiaj\u0105 wra\u017cenie do\u015b\u0107 \u0142atwo przesuwalnych. Przewleczony sznurek, czy rzemie\u0144 uk\u0142ada si\u0119 w idealnie prost\u0105 lini\u0119, wzd\u0142u\u017c kt\u00f3rej mo\u017cna tak\u0105 zatyczk\u0119 swobodnie przesuwa\u0107, pokonuj\u0105c niewielkie tarcie powstaj\u0105ce na samych \u015bciankach tuneli zatyczki. By\u0107 mo\u017ce takie rozwi\u0105zanie mia\u0142o swoje zastosowanie w przypadku potrzeby zapewnienia u\u0142atwionego dost\u0119pu do zawarto\u015bci zasobnika, na przyk\u0142ad jedn\u0105 r\u0119k\u0105. Z tego powodu zdecydowa\u0142em si\u0119 na inne prostsze, acz utrudniaj\u0105ce otwarcie, rozwi\u0105zanie. A mianowicie przez zatyczk\u0119 przechodzi pojedynczy tunel uk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 w prost\u0105 lini\u0119 z otworami w korpusie. Rozwi\u0105zanie sprawia, \u017ce aby unie\u015b\u0107 zatyczk\u0119, nale\u017cy u\u017cy\u0107 wi\u0119kszej si\u0142y, niezb\u0119dnej do pokonania opor\u00f3w powstaj\u0105cych na otworach korpusu podczas przeci\u0105gania przez nie rzemienia, czy sznurka za\u0142amuj\u0105cego si\u0119 pod k\u0105tem pe\u0142nym.<\/p>\n Nie dotar\u0142em do tej pory do igielnika z tak zaproponowan\u0105 zatyczk\u0105, ale dok\u0142adnie takie rozwi\u0105zanie znajdujemy w T-kszta\u0142tnym pojemniku do przechowywania soli odkrytym w jeziorze Lednica (G\u00f3recki 2005 Ryc. 1:2). Na zdj\u0119ciu zabytku eksponowanego na wystawie czasowej w Muzeum Historii Polski mo\u017cemy przyjrze\u0107 si\u0119, w jaki spos\u00f3b rzemie\u0144 chowa\u0142 si\u0119 w naci\u0119te rowki zatyczki, aczkolwiek zaprezentowany jest tutaj zgo\u0142a inny ni\u017c proponowany przeze mnie spos\u00f3b jego przewleczenia przez otwory.<\/p>\n Nie dotar\u0142em r\u00f3wnie\u017c do podobnego wzoru, w jaki uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 ryte cyrklem k\u00f3\u0142eczka, dlatego pozwoli\u0142em sobie na proste zwi\u0119kszanie, a nast\u0119pnie zmniejszanie liczby oczek z ka\u017cdym kolejnym rz\u0119dem oraz lustrzane odbicie wzoru po drugiej stronie przedmiotu. Zatyczka r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142a ozdobiona prost\u0105, przypadkow\u0105 kombinacj\u0105 k\u00f3\u0142eczek.<\/p>\n<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t