<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tW publikacjach dotycz\u0105cych naszych teren\u00f3w pojawiaj\u0105 si\u0119 takie nazwy jak ceramika praska<\/em> (Kaczkowski 1971, s. 8, Parczewski 1989, s. 37, Czapla 2014, s. 26), sukowska<\/em>, czasem z fazami: Dziedzice<\/em>, dla r\u0119cznie lepionej ceramiki, oraz Go\u0142a\u0144cz<\/em>, wi\u0105zana z pojawieniem si\u0119 naczy\u0144 obtaczanych (Wachowski 1997, s. 12-23), oraz ceramika domowa<\/em> (D\u0105browski 1997, s. 118). To tylko przyk\u0142ady, bo powy\u017csze nazwy pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w nieco innych konfiguracjach np. typ Dziedzice jako polski odpowiednik typu Sukow, a typ Go\u0142a\u0144cz identyfikowany ju\u017c z typem Feldberg (Dulinicz 2001, Tabela 15).<\/p>\n Sformu\u0142owanie typ praski<\/em> bywa u\u017cywane w dwojakim rozumieniu: jako okre\u015blony typ naczy\u0144 (r\u0119cznie lepione, o najwi\u0119kszej wyd\u0119to\u015bci w g\u00f3rnej po\u0142owie, o pionowych lub lekko wychylonych brzegach oraz p\u0142askim, pozbawionym odcisku ko\u0142a dnie) – typ 2 wg Parczewskiego (Parczewski 1988, s. 20) oraz jako naczynia tego typu w\u0142\u0105cznie ze wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105cymi naczyniami w pocz\u0105tkach kszta\u0142towania si\u0119 S\u0142owia\u0144szczyzny od Dniepru po \u0141ab\u0119 (Dulinicz 2001, s. 50-51).<\/p>\n Podobnymi cechami charakteryzuje si\u0119 ceramika sukowska<\/em>, kt\u00f3r\u0105 czasem zalicza si\u0119 do podtypu ceramiki praskiej (patrz Kara 2022, s. 88-89). Niekt\u00f3rzy sugeruj\u0105 wyst\u0119powanie garnk\u00f3w bardziej smuk\u0142ych w ceramice praskiej a przysadzistych w sukowskiej, ale nie wszyscy badacze si\u0119 z tym zgadzaj\u0105. Niekiedy pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c s\u0142abe zdobienia g\u0142\u00f3wnie w postaci odcisk\u00f3w rurek (Dulinicz 2001, s. 52).<\/p>\n Krzysztof Wachowski, pomimo wyst\u0119powania typowych dla kultury praskiej ziemianek, przypisuje \u017bukowice do strefy Sukow-Dziedzice ze wzgl\u0119du na wyst\u0119puj\u0105c\u0105 tu typow\u0105 dla tej strefy ceramik\u0119 (Wachowski 1997, s. 12). Dopiero w kolejnym rozdziale charakteryzuj\u0105cym stref\u0119 sukowsk\u0105 czytamy, \u017ce chodzi o silnie profilowane naczynia, kt\u00f3re nie wyst\u0119puj\u0105 na po\u0142udnie od Wa\u0142u Trzebnickiego (Wachowski 1997, s. 14). Zapewne chodzi tu o t\u0119 sam\u0105 cech\u0119 ceramiki, kt\u00f3r\u0105 inni okre\u015blaj\u0105 wywini\u0119tymi brzegami, kt\u00f3rych ma brakowa\u0107 w ceramice praskiej (Kara 2022, s. 94). Mimo, \u017ce r\u00f3\u017cnice w budownictwie s\u0105 uznawane za jeden z wyznacznik\u00f3w granicy pomi\u0119dzy strefami prask\u0105 i sukowsk\u0105, to na obszarze tej ostatniej istniej\u0105 i inne przyk\u0142ady wyra\u017anego podobie\u0144stwa do ziemianek (Sikora 2014, s. 133). Obok \u017bukowic w\u015br\u00f3d okolicznych stanowisk strefy sukowskiej wymieniana jest Czelad\u017a Wielka (D\u0105browski et. al 2024, s. 98).<\/p>\n W ramach tzw. drugiego stopnia rozwojowego ceramiki sukowskiej (faza Go\u0142a\u0144cz) mia\u0142y pojawi\u0107 si\u0119 naczynia obtaczane g\u00f3r\u0105 (Wachowski 1997, s. 20). Tego typu naczynia (a nawet te nieobtaczane) nigdy zupe\u0142nie si\u0119 nie prze\u017cy\u0142y i wyst\u0119powa\u0142y nadal w okresach p\u00f3\u017aniejszych. Ich obecno\u015b\u0107 t\u0142umaczy si\u0119 istnieniem, obok dzia\u0142alno\u015bci wyspecjalizowanych garncarzy, zjawiska zaspokajania bie\u017c\u0105cych potrzeb w ramach przydomowych zaj\u0119\u0107 (Czapla 2014, s. 122). Zatem mamy tu do czynienia z przeciwstawieniem post\u0119powej produkcji rzemie\u015blniczej (w\u0119drowni garncarze, naczynia luksusowe) ze “zbarbaryzowan\u0105” amatorsk\u0105 produkcj\u0105 r\u0119kodzielnicz\u0105. Ta ostatnia wed\u0142ug niekt\u00f3rych mia\u0142aby by\u0107 uto\u017csamiana z kobiecymi zaj\u0119ciami (Zamelska-Monczak 2023, s. 304, 306). Ci naukowcy, kt\u00f3rzy kultur\u0119 Sukow-Dziedzic\u0119 uwa\u017caj\u0105 za genetycznie wt\u00f3rn\u0105 w stosunku do macierzystej kultury praskiej, ju\u017c od jej pocz\u0105tk\u00f3w wskazuj\u0105 na udzia\u0142 oko\u0142o 5% ceramiki obtaczanej i zdobionej (Kara 2022, s. 94).<\/p>\n Krzysztof Czapla wydziela dwa pierwsze okresy w dziejach Dziadoszan: faz\u0119 A (V\/VI – VII w.), w kt\u00f3rej wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puje ceramika grupy technicznej I (GT I) lepiona r\u0119cznie wraz z naczyniami grupy technicznej II (GT II) obtaczanymi przykraw\u0119dnie, oraz faz\u0119 B (2. po\u0142. VII – VIII w.), w kt\u00f3rej dominowa\u0142y naczynia GT II cz\u0119\u015bciowo i lekko obtaczane w strefie kraw\u0119dzi oraz szyjki z g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 brzu\u015bca i w mniejszym zakresie naczynia GT I lepione r\u0119cznie (Czapla 2014, s. 24-26).<\/p>\n Badacz zauwa\u017cy\u0142, \u017ce w najstarszym osadnictwie pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ceramika obtaczana. Znajomo\u015b\u0107 ko\u0142a garncarskiego w najstarszej fazie A mia\u0142aby by\u0107 zwi\u0105zana z kontynuowaniem tradycji garncarstwa “p\u00f3\u017anorzymskiego” na tych terenach (Czapla 2014, s. 25-26). O nawi\u0105zaniu wczesnej ceramiki s\u0142owia\u0144skiej do zastanej ceramiki rzymskiej maj\u0105 \u015bwiadczy\u0107 takie cechy jak wy\u015bwiecanie powierzchni, formy dwusto\u017ckowe, doskona\u0142y wypa\u0142, czy drobnoziarnista domieszka w masie garncarskiej (Kaczkowski 1971, s. 8) albo zbarbaryzowane naczynia wazowate, misy i czarki (D\u0105browski 1997, s. 127-146, patrz dalsza argumentacja D\u0105browski 2006, s. 227-235). Prawdopodobie\u0144stwa takiej ci\u0105g\u0142o\u015bci kulturowej inni naukowcy jednak dopatruj\u0105 si\u0119 jedynie na Podlasiu, w mikroregionie osadniczym wok\u00f3\u0142 grodu w Ha\u0107kach (Szmoniewski 2016, s. 31). Nale\u017cy doda\u0107, \u017ce w najstarszym osadnictwie pomi\u0119dzy \u015brodkow\u0105 Wart\u0105 a Obr\u0105 r\u00f3wnie\u017c mamy do czynienia z ceramik\u0105 zar\u00f3wno r\u0119cznie lepion\u0105 nieobtaczan\u0105, jak i obtaczan\u0105 cz\u0119\u015bciowo (Zamelska-Monczak 2023, s. 310 za Pawlak et al. 2018, s. 46-47, wykres 1).<\/p>\n Pocz\u0105tki osadnictwa s\u0142owia\u0144skiego w Wielkopolsce ostatnio datuje si\u0119 najwcze\u015bniej na po\u0142ow\u0119 VII w. (Pawlak et. al 2018, s. 58-60). Autorzy odrzucaj\u0105 koncepcje o wcze\u015bniejszych, VI wiecznych, a nawet p\u00f3\u017anoantycznych, pocz\u0105tach kultury wczesnos\u0142owia\u0144skiej, na r\u00f3wni z opini\u0105 o p\u00f3\u017aniejszych pocz\u0105tkach kultury sukowskiej datowanych na pierwsz\u0105 po\u0142ow\u0119 VIII w. (patrz Dulinicz 2005, s. 522). Autorzy twierdz\u0105, \u017ce ostatnie datowania obiekt\u00f3w z Dolnego \u015al\u0105ska i Ziemi Lubuskiej sugeruj\u0105, \u017ce tereny te zosta\u0142y zasiedlone w zbli\u017conym czasie do Wielkopolski. Czy zatem w przysz\u0142o\u015bci nale\u017cy spodziewa\u0107 si\u0119 odm\u0142odzenia pocz\u0105tk\u00f3w S\u0142owia\u0144szczyzny r\u00f3wnie\u017c na terytorium Dziadoszan? Autorzy, mimo \u017ce wspominaj\u0105 badania metod\u0105 termoluminescencyjn\u0105 oraz inne publikacje Bart\u0142omieja Gruszki, to jednak nie przytaczaj\u0105 wynik\u00f3w bada\u0144 dw\u00f3ch fragment\u00f3w naczy\u0144 z Kalska stan. 1 wydatowanych na lata AD 570 \u00b186 oraz 574 \u00b193 (Gruszka 2011). W p\u00f3\u017aniejszym artykule tego autora znajdziemy i inne stanowiska datowane przed po\u0142ow\u0105 VII w.: Sto\u017cne stan. 2, Buk\u00f3w stan. 1, Jordanowo stan. 7 (Gruszka 2024, Tabela 14). Dalej w tej samej publikacji znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c artyku\u0142 Paw\u0142a Pawlaka, kt\u00f3ry tym razem ju\u017c odnosi si\u0119 do wniosk\u00f3w Bart\u0142omieja Gruszki z Kalska i Sto\u017cnego, odrzucaj\u0105c jednak tak wczesne ich datowanie ze wzgl\u0119du na to, \u017ce odstaj\u0105 na tle datowa\u0144 z Wielkopolski, Dolnego \u015al\u0105ska i s\u0105siednich teren\u00f3w wschodnich Niemiec (Pawlak 2024, s. 285).<\/p>\n Udzia\u0142 naczy\u0144 zdobionych u Dziadoszan z czasem wzrasta, wzbogacaj\u0105c si\u0119 o linie proste i faliste oraz nak\u0142ucia wykonane przy pomocy narz\u0119dzia jedno- i wielodzielnego (Kaczkowski 1971, s. 8).<\/p>\n Jedno z najciekawszych zdobie\u0144 naniesionych na r\u0119cznie lepione naczynie jest motyw niedbale wykonanej zygzakowatej linii w towarzystwie kropek i prawdopodobnie swastyki na naczyniu z obiektu 2 na stanowisku 9 w \u017bukowicach (Parczewski 1989, Tabl. XI:7).<\/p>\n Innym wyj\u0105tkowym, znalezionym ju\u017c na rubie\u017cach dziadoszyckiej domeny, jest motyw krzy\u017ca o wolutowo zako\u0144czonych ramionach. Naniesiono go na du\u017cym naczyniu o \u015brednicy wylewu 30 cm odkrytym w warstwie II osady w Czeladzi Wielkiej. Chropowata powierzchnia nosi nik\u0142y \u015blad przykraw\u0119dnego obtaczania, a glina zosta\u0142a schudzona gruboziarnistym piaskiem i t\u0142uczniem (Lodowski 1972, s. 38). Lokalnie wytworzone naczynie mia\u0142oby s\u0142u\u017cy\u0107 do cel\u00f3w liturgicznych pierwszych chrze\u015bcijan prawdopodobnie w IX wieku, a analogicznych motyw\u00f3w krzy\u017ca mog\u0142o by\u0107 na nim wi\u0119cej (Parczewski 2016).<\/p>\n<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t