{"id":2194,"date":"2024-06-25T20:15:52","date_gmt":"2024-06-25T21:15:52","guid":{"rendered":"https:\/\/chruscielowisko.dzwiek.org\/?page_id=2194"},"modified":"2025-12-15T14:39:58","modified_gmt":"2025-12-15T12:39:58","slug":"dokument-praski","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/chruscielowisko.org\/?page_id=2194","title":{"rendered":"Dokument praski"},"content":{"rendered":"<p><small><small><i>opublikowano:<\/i> 2024-06-25<i>, ostatnia aktualizacja:<\/i> 2024-06-25<\/small><\/small><\/p>\n<p>Dokument dla biskupstwa praskiego wystawiony przez cesarza Henryka IV 29 kwietnia 1086 roku. Znany jest z XII-wiecznej kopii oraz przytoczony przez Kosmasa w ksi\u0119dze II rozdziale XXXVII (<em>Chronica Boemorum<\/em> powsta\u0142ej w latach ok. 1045-1125).<\/p>\n<p>Dokument ma potwierdza\u0107 granice biskupstwa praskiego w momencie jego za\u0142o\u017cenia w 973 roku, czego prawdziwo\u015b\u0107 w literaturze jest podwa\u017cana<sup>1<\/sup>. Niemniej wnosi wiele do poznania sytuacji plemiennej na \u015al\u0105sku w tym czasie, poniewa\u017c po raz pierwszy wymienia plemiona Trzebowian i Bobrzan, a pomija obecno\u015b\u0107 Bie\u017cu\u0144czan znanych z Geografa Bawarskiego<sup>2<\/sup>.<\/p>\n<p>Plemi\u0119 Dziadoszyc\u00f3w jest tutaj wymienione w ci\u0105gu innych plemion stanowi\u0105cych p\u00f3\u0142nocn\u0105 granic\u0119 biskupstwa: <em>Pszowianie, Chorwaci i drudzy Chorwaci, \u015al\u0119\u017canie, Trzebowianie, Bobrzanie, Dziadoszanie, a\u017c do \u015brodka lasu, kt\u00f3rym otoczone s\u0105 granice Milczan<\/em>.<\/p>\n<h3>Kodeks Dyplomatyczny \u015al\u0105ska K. Maleczy\u0144skiego.<\/h3>\n<p>zaczerpni\u0119te z <a href=\"https:\/\/www.dokumentyslaska.pl\/\"><em>Dokumenty \u015al\u0105ska<\/em><\/a> Wies\u0142awa D\u0142ugosza.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dokumentyslaska.pl\/kds%2001\/1086%2004%2029%20ratyzbona%20kds.html\">Ratyzbona, 29 kwietnia 1086<\/a><\/p>\n<p><em>Henryk IV cesarz na pro\u015bb\u0119 biskupa praskiego Jaromira Gebharda zatwierdza na synodzie w Moguncji dawne granice biskupstwa, jak je ustanowi\u0142 papie\u017c Benedykt i cesarz Otton.<\/em><\/p>\n<blockquote><p>In nomine sanct\u0119 et individue trinitatis. Henricvs divina favente clementia Romanorum tercius imperator augustus. Regio nomini et imperatorie dignitati congruere novimus, ut ecclesiarum dei utilitatibus ubique opitulantes dampna vel iniurias earum. quacumque necesse fuerit, propulsemus. Quapropter universis dei nostrique fidelibus, tam futuris quam presentibus notum esse volumus, qualiter noster Bragensis episcopus Gebehardvs sepe confratribus suis et coepiscopis ceterisque principibus nostris ac novissime nobis conquestus est, quod Bragensis episcopatus, qui ab inicio per totum Boemie ac Marauie ducatum unus et integer constitutus et tam a papa Benedicto quam a primo Ottone imperatore sic confirmatus est, postea sine antecessorum suorum suoque consensu sola dominantium potestate, subinthronizato intra terminos eius novo episcopo divisus esset et imminutus. Qui, cum Mogontin\u0119 coram legatis apostolic\u0119 sedis, presentibus nobis ac plerisque regni nostri obtimatibus, eandem querimoniam intulisset, ab archiepiscopis Wezelino Mogontino, Sigewino Coloniensi, Eilberto Treuerensi, Liemaro Bremensi, ab episcopis quoque Theoderico Wirdinensi, Conrado Traiec tensi, Udalrico Eistetensi, Ottone Ratisponensi, cum assensu laicorum ducis Boemiorum Wratizlai et fratris eius Cvnradi, ducis Friderici, ducis Liudaldi, palatini comitis Rabodonis et omnium, qui ibidem convenerant, primitiva illa parrochia cum omni terminorum suorum ambitu Bragensi sedi est adiudicata. Termini autem eius occidentem versus hii sunt. Tugust, que tendit ad medium fluminis Chub, Zediza et Lusane et Dazana, Liutomerici, Lemuzi usque ad mediam silvam, qua Boemia limitatur. Deinde ad aquilonem in sunt termini: Pssouane, Chrouati et altera Chrowati, Zlasane, Trebouane, Pobarane, Dedosize, usque ad mediam silvam, qua Milcianorum occurrunt termini. Inde ad orientem hos fluvios habet terminos: Bug scilicet et Ztir cum Graccouua civitate provintiaque], cui Uuag nomen est, cum omnibus regionibus ad predictam urbem pertinentibus, que Graccouua est. Inde Ungrorum limitibus additis usque ad montes, quibus nomen est Triti dilatata procedit. Deinde in ea parte, que meridiem respicit, addita regione Morowia usque ad flumen, cui nomen est Wag et ad mediam silvam, cui nomen est More et eiusdem montis eadem parrochia tendit, qua Bauuaria limitatur. Mediantibus itaque nobis et communi principum aspirante suffragio peractum est, ut dux Boemie Wratizlavs et frater eius Cvonradvs supradicto Bragensi episcopo fratri suo parrochiam iudiciario ordine requisitam ex integro reprofiterentur et redderent. Proinde nos rogatu eiusdem episcopi racionabiliter inducti Bragensise episcopatus redintegrationem nostre imperialis auctoritatis edicto illi et successoribus eius con firmamus et stabilimus, inviolabiliter decernentes, ne ulla post hac cuiuslibet condicionis persona vel ulla societas hominum Bragensi \u0119cclesi\u0119 quicquam sui iuris in prenotatis terminis alienare presumat. Cuius redintegrationis et confirmationis auctoritas, ut omni evo stabilis et inconvulsa permaneat, hanc cartam inde conscripsi, quam, sicut infra apparet, manu propria roborantes inpressione sigilli nostri iussimus insigniri.<br \/>\n|| Signum domni Henrici tercii Romanorum imperatoris augusti (MS sp). Herimannus cancellarius vice Wezelonis archicancellarii reconsignavit ||.<br \/>\nData III kalendas maii, anno ab incarnatione domini MLXXXVI, indictione VIII, anno autem domni Henrici regni quidem XXXII, imperii vero III. Actum Ratispone in Christi nomine feliciter amen.<\/p><\/blockquote>\n<p>A. Oryg. zaginiony.<br \/>\nB. Kopia na\u015bladowcza XII w., Monachium G\u0142\u00f3wne Archiwum Pa\u0144stwowe, sygn. Kaiserselekt nr 883; C. Cosmae Pragensis, Chronicon lib. II. c. 37; D. Kopia XV w., Praga Archiwum Minist. Spraw Wewn\u0119trz., sygn. rkp. nr 2443, fol. 35v, wed\u0142ug B.<br \/>\nDruk: a. Goldast M., De regni Bohemiae&#8230; iuribus ac privilegiis &#8230; commentarii, Franconofurti 1627, append. 18, wed\u0142ug, C; b. Balbin B., Miscell. histor. Bohem, dec. I, lib. VI, Pragae 1683, 11, nr 9, wed\u0142ug C; c. L\u00fcnig, J. Chr., Teutsch. Reichsarch., Leipzig 1710-22, VI b, contin. I. 230, nr 277, wed\u0142ug C; d. Boczek A; Cod. dipl. Moraviae I. nr 192, wed\u0142ug C; e. Cod. dipl. Lusat. super. 2 wyd., I. nr 6, wed\u0142ug C; f. MPH. I. 145. wed\u0142ug C; g. Jirecek B., Cod. iuris Bohemici, Prana 1867, I. 21, nr 13, wed\u0142ug C; h. Mon. Germ. SS. IX. 91 nn., wed\u0142ug C; i. Stumpf K. F., D. Reichskanzler II. cz. 2, Acta imperii inedita, Innsbruck 1883, 79, nr 76, wed\u0142ug B; j. Kalousek J., Druha kopie cisarske listiny 114, wed\u0142ug b; k. Friedrich G., Cod. dipl. Bohemiae I. nr 86, wed\u0142ug, BC; l. Zakrzewski St., Czeski charakter Krak\u00f3wa 258 nn., wed\u0142ug i j; m. Bretholz B., Cosmae Pragensis Chronicon, (Mon. Germ. SS. N. S. II. 136 nn.), Berlin 1923, (gdzie starsze wydania), wed\u0142ug CB; n. Stasiewski B., Untersuchungen \u00fc. Kirchengesch. Polens 127, przyp. 7, wed\u0142ug l; o. Hruby V., Arch. coronae regni Bohemiae, Praha 1935, I, cz. 1, nr 1, wed\u0142ug BC p. Wojciechowski Z., Polska nad Wis\u0142\u0105 i Odr\u0105, Katowice 1939, str. 142-3, wed\u0142ug k; &#8211; regest: p. Stumpf nr 2882; q. Erben, Regesta Bohemiae I. nr 167; r. Regesten nr 15; s. Budkowa, Repertorium nr 11.<br \/>\nLiteratura: 1. Hagek V., Annales Bohemorum, pars IV, 213-28, V. 512, 514, 522-24, Pragae 1772; 2. Bandtkie J. S., Erl\u00e4uterung d. Urkunde Heinrich IV u. J. 1086, (Schles. Provbll. 1831, XCIV. 395); 5. Naruszewicz A., Hist. narodu Polskiego, Lipsk 1836, V. 101-105; 4. Maciejowski W. A., Pami\u0119tniki o dziejach, pi\u015bmiennictwie i prawodawstwie S\u0142owian, Petersburg 1839, I 137-44; 5. Roepell R., Gesch. Polens, Hamburg 1840, 639; 6. Palack&#8217;y Fr., Gesch. d. B\u00f6hmen, Praha 1844, I. 126-29; 7. Maciejowski W. A., Pierwotne dzieje Polski i Litwy, Warszawa 1846, 368-70; 8. D\u00fcmmler E., Piligrim v. Passau, Leipzig 1854, 54-55, 173 nn.; 9. Lelewel J., Boles\u0142awa Wielkiego zdobycze, (Polska wiek\u00f3w \u015brednich II. 147-50), Pozna\u0144 1856; 10. Ten\u017ce, Powie\u015bci kroackie, (tam\u017ce 213-14); 11. Zeissberg H., Misico d. erste 55-57; 12. Ma\u0142ecki A., Rozgl\u0105d w dziejach wewn\u0119trznych dawnej Polski, (Przewodn. Nauk. i Liter. 1875, 195-7); 13. Lemicki A., Wratys\u0142aw II czeski kr\u00f3lem polskim, (Sprawozd. gimn.), Przemy\u015bl 1876, 14 nn.; 14. Loserth J., D. Umfang d. b\u00f6hmischen Reiches unter Boleslaus II, (Mttlg. d. Inst. f. \u00d6sterr. Gesch. 1881, II. 15-29); 15. Huber A., Beitr\u00e4ge z. \u00e4ltesten Gesch. \u00d6sterreichs, 5. D. Ausdehnung d. b\u00f6hmischen Reiches unter Boleslaus II, (tam\u017ce 385-6); 16. Kalousek J., O rosahu rise za Boleslava II, (Sborn. Histor. 1883, I. 97 nn.); 17. Ten\u017ce, \u00dcber d. Umfang d. b\u00f6hmischen Reiches, (Sitzber. d. b\u00f6hm. Ak. d. Wiss. 1883) i odb.; 18. Regel W., Uczreditielnyja gramoty pra\u017cskoj jeparchii, (Sborn. \u0141amanskago 265-330), Petersburg 1883; 19. Kalousek J., Ruska uvaha o zakladavi listine biskupstvi prazskeho. (Sborn. Histor. 1883, I. 420-21); 20. Hauck A., Kirchengesch. III. 199, przyp.; 31. Kalousek J., Kontroversy souvisle se zalozenim biskupstvi prazskeho, (Ces. Cas. Histor. 1895, I. 75-86); 22. K\u0119trzy\u0144ski W., Granice Polski 2-16, 21-22; 23. Potka\u0144ski K., Krak\u00f3w przed Piastami 222-49; 24. to\u017c, (Roczn. Krak. 1898, I 209-321); 25. Bachmann A., Gesch. B\u00f6hmens, Gotha 1899, I. 271 nn.; 26. Spangenberg H., D. K\u00f6nigskr\u00f6nung Wratislaws u. B\u00f6hmen u. d. angebliche Mainzer Synode d. J. 1086, (Mttlg. d. Inst. f. \u00d6sterr. Gesch. 1899. XX. 382-96); 27. Bretholz B., M\u00e4hren u. d. Reich Herzogs Boleslaus II d. B\u00f6hmen, (Arch. f. \u00d6sterr. Gesch. LXXXII 137-80); 28. Bachmann A., Beitr\u00e4ge z. B\u00f6hmens Gesch. I. Studien z. Kosmas d. Prag, (Mttlg. d. Inst. f. \u00d6sterr. Gesch. 1900, XX. 209-34); 19. Potka\u0144ski K., Granice biskupstwa Krak\u00f3wskiego 202-17, 226-7; 30. Abraham W\u0142., Pocz\u0105tek biskupstwa i kapituty Krak\u00f3wskiej, (Roczn. Krak. 1900, IV. 177-200); 31. Spangenberg H., D. Gr\u00fcndung d. Bist. Prag, (Histor. Jhrb. 1900, XXII. 764); 32. Kalousek J., O. listne cesare Jindricha z r. 1086 ktereuz Morava byla opet privtelena k diecesi prazske, (Ces. Cas. Hist. 1902, VIII. 257 nn.); 33. Potka\u0144ski K., Przywilej z r. 1086, (Kwart. Histor. 1903, XVII. 1-28); 34. Meyer v. Knonau G., Heinrich IV, IV. 549; 35. Pekar J., K. sporu o zakladaci listinu biskupstvi prazskeho, (Ces. Cas. Histor. 1904. X. 45-58); 36. Voigt H. G., D. R\u00f6mische Vita 72 nn.; 37. Wojciechowski T., Szkice histor. XI w., Krak\u00f3w 1904. 267-9; 38. Novotny V., Ceske dejiny I. cz. 2, 254; 39. Pekar J., (Ces. Cas. Histor. 1917, XXIII. 451); 40. Br\u00fcckner A., 0 pocatcich dejin ceskych a polskych, (Tam\u017ce 1918, XXIV. 599); 41. Holtzmann R., D. Urkunde Heinrichs IV f. Prag d. J. 1086, (Arch. f. Urkforschung 1918, VI. 117, gdzie dalsza literatura przedmiotu); 42. Naegle A., Kirchengesch. B\u00f6hmens, Wien 1918, I. cz. 2, 490 nn.; 43. Hruby V., K listine biskupstvi prazskeho z r. 1086, (Cas. Mus. Kral. Ces. 1922, XCVI. 74); 44. Semkowicz W\u0142., Geograf. podstawy Polski Chrobrego, (Kwart. Histor. 1925, XXXIX. 300); 45. Hruby V., Puvodni hranice biskupstwa prazskeho a hranice rise ceske v 10. stol., (Cas. Mat. Moravs. 1926, L. 85-164); 46. Chaloupecky J., Ceska hranice vychodni koncem XI stol., (Ces. Cas. Histor. 1926, XXXII. 734 nn.); 47. Schmeidler B., Kaiser Heinrich 180 nn., 272 n.; 48. Zakrzewski St., Vychodni hranice privilegia prazskeho z r. 1086, (Sborn. J. Bidlovi 194 nn.), Praha 1928; 49. Chaloupecky J., (Ces. Cas. Histor. 1927, XXXIII, 352 nn.); 50. Hruby V., (Cas. Mat. Moravs. 1927, LI. 424 nn.); 51. Wojciechowski Z., Ustr\u00f3j polityczny \u015al\u0105ska, (Hist. \u015al\u0105ska PAU. I. 125 nn.), Krak\u00f3w 1933; 52. Zakrzewski St., (Kwart. Histor. 1934, XLVIII. 621); 53. Wojciechowski Z., Mieszko I, 131 nn.; 54. Widajewicz J., Krak\u00f3w i Powa\u017ce w dokumencie biskupstwa praskiego, Pozna\u0144 1938; 55. Buczek K., O dokumencie biskupstwa praskiego z r. 1086, (Roczniki Histor. 1939, XV. 1-48); 56. Bauer O., O najstarsi listine Archivu Ceske Koruny, (Sbornik prac k oslave J. Kaprasa), Praha 1940.<br \/>\nAutentyczno\u015b\u0107 dokumentu jest sporna. D\u00fcmmler E. (8, str. 174 nn.), Bandtkie J. S. (42. str. 395), Zeissberg H. (11, str. 25), Loserth J. (14. str. 15 nn.), Bachmann A. (28, str. 209 nn.), Potka\u0144ski K. (33, str. 6 nn.) uwa\u017caj\u0105 go za falsyfikat. Cz\u0119\u015bciowo do zdania ich przychyla si\u0119 Pekar J. (35, str. 45 nn.). Natomiast Kalousek J. (16, str. 1 nn., 9 nn.; 17, str. 26) i Hotzmann R. (41, pass.), uwa\u017caj\u0105 go za autentyczny; Bretholz B. (27, str. 137 nn.) przypuszcza, i\u017c opis granic przej\u0119ty jest z \u017cywota \u015bw. Wojciecha; por. jednak Kalousek J., (Ces. Cas. Histor. 1896, II. 47). Schmeidler B. (47, str. 272 nn.) uwa\u017ca go za produkt dw\u00f3ch dyktator\u00f3w kancelarii cesarskiej: Herimana A i dyktatora mogunckiego. Zestawienie pogl\u0105d\u00f3w podaje Budkowa (s, str. 14-15).<\/p>\n<p>Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY \u015aL\u0104SKA &#8211; wyda\u0142 Karol Maleczy\u0144ski. Tom I obejmuj\u0105cy lata 971 &#8211; 1204. Wroc\u0142aw 1951-56, Zak\u0142ad Narodowy im. Ossoli\u0144skich &#8211; Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.<\/p>\n<h3>Kronika Czech\u00f3w Kosmasa<\/h3>\n<p>zaczerpni\u0119te z &#8220;<em>Kosm\u016fv letopis \u010desk\u00fd s pokra\u010dovateli<\/em>&#8221; [w:] &#8220;<em>Prameny d\u011bjin \u010desk\u00fdch, vyd\u00e1van\u00e9 z nad\u00e1n\u00ed Palack\u00e9ho<\/em>&#8220;, tom II, 1874, <a href=\"https:\/\/ndk.cz\/view\/uuid:412b8fb0-4363-11dd-b505-00145e5790ea?page=uuid:8857af56-5c30-463b-83bd-2bce44f73f88\">s. 115-117<\/a><\/p>\n<blockquote><p>\nCuius privilegii form\u00e1m, si buic operi nostro inseramus, non superfluum fore aestimamus; continet enim aut hune aut huiusmodi textum: <\/p>\n<p>In nomine sanctae et individuae Trinitatis. Heinricus tertius, divina favente clementia Romanorum imperator augustus. Regio nomini et imperatoriae dignitati congruere novimus, ut ecclesiarum dei utilitatibus ubique opitulantes, dampma vel iniurias earum quacunque necesse fuerit propulsemus. Quapropter universis dei nostrique regni fidelibus, tam futuris quam praesentibus, notum esse volumus, qualiter fidelis noster Pragensis episcopus Gebeardus saepe confratribus suis et coepiscopis ceterisque principibus nostris ac novissime nobis conquestus est, quod Pragensis episcopatus, qui ab initio per totum Boemiae ac Moraviae ducatum unus et integer constitutus, et tam a papa Benedicto quam a primo Ottone imperatore sic confirmatus est, postea antecessorum suorum consensu, sola dominantium potestate, subintronizato intra terminos eius novo episcopo, divisus esset et inminutus. Qui cum Maguntiae coram legatis apostolicae sed\u00ed\u0161, praesentibus nobis a\u010d plerisque regni nostri optimatibus, eandem querimoniam intulisset, ab archiepiscopis Wezlone Maguntino, Sigevino Coloniensi, Egilberto Treveriensi, Liemaro Bremensi, ab episcopis quoque Tiedrico Virdutiensi, Chounrado Traiectensi, Oudalrico Eistetensi, Ottone Ratisponensi, cum assensu laicorum, ducis Boemorum Wratizlai, et fratris eius Chounradi, ducis Friderici, ducis Lutoldi, palatini comitis Rapotonis, et omnium, qui ibidem convenerant, primitiva illa parochia cum omni terminorum suorum ambitu Pragensi sedi est adiudicata. Termini autem eius occidentem versus hii sunt: Tugost, quitendit ad medium fluminis Chub, Zelza, Zedlica et Liusena et Dasena, Lutomerici, Lemuzi usque ad mediam silvam, qua Boemia liminatur. Deinde ad aquilonalem hii sunt termini: Psovane, Ghrovati, et altera Chrowati, Slasane, Trebowane, Boboran, Dedosane, usque ad mediam silvam, qua Milcianorum occurrunt termini. Inde ad orientem hos fluvios habet terminos: Bug scilicet et Ztir cum Cracoua civitate provinciaque, cui Wag nomen est, cum omnibus regionibus ad praedictam urbem pertinentibus, quae Cracova est. Inde Ungarorum3a) limitibus additis usque ad montes, quibus nomen est Tritri, dilatata procedit. Deinde in ea parte, quae meridiem respicit, addita regione Moravia usque ad fluvium, cui nomen est Wag, et ad mediam silvam, cui nomen est Moure, et eiusdem montis, eadem parochia tendit, qua Bavaria liminatur. Mediantibus itaque nobis et communi princip\u016fm aspirante suffragio factum est, ut dux Boemiae Wratizlaus et frater eius Chounradus supradicto Pragensl episcopo, fratri suo, parochiam iudiciario ordine requisitam ex integro reprofiterentur et redderent. Proinde nos rogatu eiusdem episcopi racionabiliter inducti, Pragensis episcopatus redintegrationem nostrae imperialis auctoritatis edicto illi et successoribus eius confirmamus et stabilimus, inviolabiliter decernentes, ne ulla posthac cuiuslibet conditionis persona vel ulla societas hominum, Pragensi ecclesiae quicquam sui iuris in praenotatis terminis alienare praesumat. Cuius redintegrationis et confirmationis auctoritas, ut omni aevo stabilis et inconvulsa permaneat, hanc cartam inde conscribi, quam sicut infra apparet, manu propria roborantes inpressione signi nostri iussimus insigniri. Data III Kal. Maii anno ab incarnatione domini 1086, indictione IX anno autem domini Heinrici regni quidem XXXII, imperii vero ni.<\/p><\/blockquote>\n<p>zaczerpni\u0119te z <em>Kosmasa Kronika Czech\u00f3w<\/em>, edycja komputerowa: www.zrodla.historyczne.prv.pl, 2004 (t\u0142umaczenie Maria Wojciechowska, Warszawa 1968).<\/p>\n<blockquote><p>Nie s\u0105dzimy, \u017ce b\u0119dzie zbyteczne, je\u017celi osnow\u0119 tego przywileju w\u0142\u0105czymy do naszego dzie\u0142a, zawiera za\u015b albo takie, albo tego rodzaju brzmienie:<\/p>\n<p>&#8220;W imi\u0119 \u015bwi\u0119tej i nierozdzielnej Tr\u00f3jcy. Henryk III przy sprzyjaj\u0105cej \u0142asce Bo\u017cej pomazany cesarz rzymski. Wiemy, \u017ce przystoi imieniu kr\u00f3lewskiemu i godno\u015bci cesarskiej, aby\u015bmy po\u017cytkom ko\u015bcio\u0142\u00f3w Bo\u017cych wsz\u0119dzie pomagaj\u0105c, odwracali, gdziekolwiek to b\u0119dzie konieczne, szkody lub krzywdy. Dlatego chcemy, aby wszystkim wiernym Bo\u017cym naszego kr\u00f3lestwa, tak przysz\u0142ym, jak obecnym, by\u0142o wiadome, \u017ce wierny nasz biskup praski Gebhard cz\u0119sto skar\u017cy\u0142 si\u0119 swoim wsp\u00f3\u0142braciom i wsp\u00f3\u0142biskupom i innym naszym ksi\u0105\u017c\u0119tom, a ostatnio nam, \u017ce biskupstwo praskie, kt\u00f3re od pocz\u0105tku by\u0142o ustanowione jako jedno i nienaruszone na ca\u0142e ksi\u0119stwo Czech i Moraw i tak jest zatwierdzone przez papie\u017ca Benedykta i cesarza Ottona I, p\u00f3\u017aniej za zgod\u0105 jego poprzednik\u00f3w, przez sam\u0105 jedn\u0105 w\u0142adz\u0119 panuj\u0105cych, po subintronizowaniu nowego biskupa wewn\u0105trz swoich granic zosta\u0142o podzielone i zmniejszone. Gdy ten w Moguncji w obecno\u015bci naszej i wielu mo\u017cnych naszego kr\u00f3lestwa wni\u00f3s\u0142 t\u0119 skarg\u0119 przed legat\u00f3w Stolicy Apostolskiej, przez arcybiskup\u00f3w Wezilona mogunckiego, Sigewina kolo\u0144skiego, Egilberta trewirskiego, Liemara breme\u0144skiego, a tak\u017ce przez biskup\u00f3w Teodoryka z Verdun, Konrada z Utrechtu, Udairicha z Eichstadt, Ottona ratyzbo\u0144skiego, za zgod\u0105 \u015bwieckich ksi\u0119cia czeskiego Wratys\u0142awa i brata jego Konrada, ksi\u0119cia Fryderyka, ksi\u0119cia Lutolda, komesa pa\u0142acowego Rapoty i wszystkich, kt\u00f3rzy tam byli zebrani, pierwotna owa diecezja ca\u0142ym obwodem swoich granic przys\u0105dzona jest praskiej stolicy. Granice za\u015b jej ku zachodowi s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce: Tuhost, kt\u00f3ry ci\u0105gnie si\u0119 do po\u0142owy rzeki Chamb, Siedlczanie, \u0141\u0105czaniei Dieczanie, Litomierzy\u0107e, Lemuzi, a\u017c do \u015brodka lasu, kt\u00f3rym s\u0105 Czechy ograniczone. Nast\u0119pnie na p\u00f3\u0142noc te s\u0105 granice: Pszowianie, Chorwaci i drudzy Chorwaci, \u015al\u0119zanie, Trzebowianie, Bobrzanie, Dziadoszanie, a\u017c do \u015brodka lasu, kt\u00f3rym otoczone s\u0105 granice Milczan. St\u0105d na wsch\u00f3d te rzeki ma za granice: Bug i Styr z grodem Krakowem i prowincj\u0105, kt\u00f3rej nazwa jest Wag, z wszystkimi krainami nale\u017c\u0105cymi do wspomnianego grodu Krak\u00f3w. St\u0105d rozszerzona do\u0142\u0105czonym pograniczem w\u0119gierskim ci\u0105gnie si\u0119 a\u017c do g\u00f3r, kt\u00f3rych nazwa jest Tatry. Nast\u0119pnie w tej cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ra zwraca si\u0119 na po\u0142udnie, po przy\u0142\u0105czeniu krainy morawskiej diecezja ta ci\u0105gnie si\u0119 a\u017c do rzeki, kt\u00f3rej nazwa jest Wag, i do \u015brodka lasu, kt\u00f3rego nazwa jest Mure, i do takiej \u017ce nazwy g\u00f3ry, kt\u00f3rymi odgraniczona jest Bawaria. Za naszym po\u015brednictwem i przy wsp\u00f3lnym przychylnym wstawieniu si\u0119 ksi\u0105\u017c\u0105t przez 58, sta\u0142o si\u0119, \u017ce ksi\u0105\u017c\u0119 Czech Wratys\u0142aw i brat jego Konrad, wspomnianemu wy\u017cej biskupowi praskiemu, ich bratu, diecezj\u0119 drog\u0105 prawn\u0105 odzyskan\u0105 w ca\u0142o\u015bci z powrotem zn\u00f3w przyznali i zwr\u00f3cili.<br \/>\nDlatego my pro\u015bb\u0105 tego\u017c biskupa rozumnie zniewoleni, ponowne zjednoczenie biskupstwa praskiego, wyrokiem naszej cesarskiej w\u0142adzy jemu i jego nast\u0119pcom potwierdzamy i ustalamy, postanawiaj\u0105c nienaruszenie, aby p\u00f3\u017aniej \u017cadna jakiegokolwiek stanu osoba lub \u017cadna grupa ludzi nie wa\u017cy\u0142a si\u0119 odebra\u0107 ko\u015bcio\u0142owi praskiemu cokolwiek z jego praw w wymienionych granicach. Aby wa\u017cno\u015b\u0107 ponownego zjednoczenia i zatwierdzenia przez wszystkie wieki pozosta\u0142a trwa\u0142a i nienaruszona, kazali\u015bmy t\u0119 kart\u0119 napisa\u0107 i j\u0105, jak wida\u0107 ni\u017cej, w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0105 potwierdzaj\u0105c, odciskiem piecz\u0119ci naszej oznaczy\u0107. Dano 29 kwietnia roku od wcielenia Pa\u0144skiego 1086 w indykcji dziewi\u0105tej w roku trzydziestym drugim panowania pana Henryka, za\u015b trzecim Cesarstwa.<br \/>\nZnak pana Henryka III pomazanego cesarza rzymskiego, kt\u00f3ry ja widzia\u0142em w\u0142asnymi r\u0119koma samego cesarza notowany na przywileju biskupstwa praskiego&#8221;.<\/p><\/blockquote>\n<p>zaczerpni\u0119te z <em>Scriptorum rerum bohemicarum, tomus I. Cosmae, Ecclesiae Pragensis Decani: Chronicon Bohemorum<\/em>, Praga 1783, <a href=\"https:\/\/books.google.pl\/books?id=oN0vAAAAYAAJ&#038;pg=PA167&#038;lpg#v=onepage&#038;q&#038;f=false\">s. 167-170<\/a>.<br \/>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-2194 gallery-columns-2 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/1.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/1-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/2.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/2-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/3.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/3-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/4.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/chruscielowisko.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/4-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Literatura<\/strong><br \/>\n<small><sup>1<\/sup> Sikorski Dariusz Andrzej &#8216;Pocz\u0105tki Ko\u015bcio\u0142a w Polsce&#8217;, 2012;<br \/>\n<sup>2<\/sup> Paszkiewicz Borys &#8216;\u015al\u0105sk w X wieku: \u017ale postawione zagadnienie&#8217; [w:] &#8216;Slavia Antiqua&#8217;. tom LXIV, 2023.<\/small><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>opublikowano: 2024-06-25, ostatnia aktualizacja: 2024-06-25 Dokument dla biskupstwa praskiego wystawiony przez cesarza Henryka IV 29 kwietnia 1086 roku. Znany jest z XII-wiecznej kopii oraz przytoczony przez Kosmasa w ksi\u0119dze II rozdziale XXXVII (Chronica Boemorum powsta\u0142ej w latach ok. 1045-1125). Dokument ma potwierdza\u0107 granice biskupstwa praskiego w momencie jego za\u0142o\u017cenia w 973 roku, czego prawdziwo\u015b\u0107 w&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":2041,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2194","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2194","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2194"}],"version-history":[{"count":40,"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2194\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3190,"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2194\/revisions\/3190"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2041"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chruscielowisko.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}